स्तोत्र
श्री ब्रह्म स्तोत्रम् (हिरण्यकशिपु कृतम्)
परिचय
श्री ब्रह्म स्तोत्रम् (हिरण्यकशिपु कृतम्) को स्तोत्र के रूप में प्रस्तुत किया गया है, जो स्तुति का एक भक्ति-पाठ है। यह मौलिक मार्गदर्शिका इसके विषय को समझने और परंपरा का सम्मान करते हुए आगे बढ़ने का स्थान देती है।
पाठ
हिरण्यकशिपुरुवाच ।
कल्पान्ते कालसृष्टेन योऽन्धेन तमसाऽऽवृतम् ।
अभिव्यनग्जगदिदं स्वयं ज्योतिः स्वरोचिषा ॥ १ ॥
आत्मना त्रिवृता चेदं सृजत्यवति लुम्पति ।
रजःसत्त्वतमोधाम्ने पराय महते नमः ॥ २ ॥
नम आद्याय बीजाय ज्ञानविज्ञानमूर्तये ।
प्राणेन्द्रियमनोबुद्धिविकारैर्व्यक्तिमीयुषे ॥ ३ ॥
त्वमीशिषे जगतस्तस्थुषश्च
प्राणेन मुख्येन पतिः प्रजानाम् ।
चित्तस्य चित्तेर्मन इन्द्रियाणां
पतिर्महान् भूतगुणाशयेशः ॥ ४ ॥
त्वं सप्ततन्तून् वितनोषि तन्वा
त्रय्या चतुर्होत्रकविद्यया च ।
त्वमेव आत्माऽऽत्मवतामनादि-
-रनन्तपारः कविरन्तरात्मा ॥ ५ ॥
त्वमेव कालोऽनिमिषो जनाना-
-मायुर्लवाद्यावयवैः क्षिणोषि ।
कूटस्थ आत्मा परमेष्ठ्यजो महां-
-स्त्वं जीवलोकस्य च जीव आत्मा ॥ ६ ॥
त्वत्तः परं नापरमप्यनेज-
-देजच्च किञ्चिद्व्यतिरिक्तमस्ति ।
विद्याः कलास्ते तनवश्च सर्वा
हिरण्यगर्भोऽसि बृहत् त्रिपृष्ठः ॥ ७ ॥
व्यक्तं विभो स्थूलमिदं शरीरं
येनेन्द्रियप्राणमनोगुणांस्त्वम् ।
भुङ्क्षे स्थितो धामनि पारमेष्ठ्ये
अव्यक्त आत्मा पुरुषः पुराणः ॥ ८ ॥
अनन्ताव्यक्तरूपेण येनेदमखिलं ततम् ।
चिदचिच्छक्तियुक्ताय तस्मै भगवते नमः ॥ ९ ॥
इति श्रीमद्भागवते महापुराणे सप्तमस्कन्धे तृतीयोऽध्याये हिरण्यकशिपु कृत श्री ब्रह्म स्तोत्रम् ।
"देवनागरि" ,