स्तोत्र
श्री ब्रह्म स्तुतिः (मत्स्यपुराणे देव कृतम्)
परिचय
श्री ब्रह्म स्तुतिः (मत्स्यपुराणे देव कृतम्) को स्तोत्र के रूप में प्रस्तुत किया गया है, जो स्तुति का एक भक्ति-पाठ है। यह मौलिक मार्गदर्शिका इसके विषय को समझने और परंपरा का सम्मान करते हुए आगे बढ़ने का स्थान देती है।
पाठ
देवा ऊचुः ।
त्वमोङ्कारोऽस्यङ्कुराय प्रसूतो
विश्वस्यात्मानन्तभेदस्य पूर्वम् ।
सम्भूतस्यानन्तरं सत्त्वमूर्ते
संहारेच्छोस्ते नमो रुद्रमूर्ते ॥ १ ॥
व्यक्तिं नीत्वा त्वं वपुः स्वं महिम्ना
तस्मादण्डात् स्वाभिधानादचिन्त्यः ।
द्यावापृथिव्योरूर्ध्वखण्डावराभ्यां
ह्यण्डादस्मात्त्वं विभागं करोषि ॥ २ ॥
व्यक्तं मेरौ यज्जनायुस्तवाभू-
-देवं विद्मस्त्वत्प्रणीतश्चकास्ति ।
व्यक्तं देवा जन्मनः शाश्वतस्य
द्यौस्ते मूर्धा लोचने चन्द्रसूर्यौ ॥ ३ ॥
व्यालाः केशाः श्रोत्ररन्ध्रा दिशस्ते
पादौ भूमिर्नाभिरन्ध्रे समुद्राः ।
मायाकारः कारणं त्वं प्रसिद्धो
वेदैः शान्तो ज्योतिषा त्वं हि युक्तः ॥ ४ ॥
वेदार्थेषु त्वां विवृण्वन्ति बुद्ध्वा
हृत्पद्मान्तः सन्निविष्टं पुराणम् ।
त्वामात्मानं लब्धयोगा गृणन्ति
साङ्ख्यैर्यास्ताः सप्त सूक्ष्माः प्रणीताः ॥ ५ ॥
तासां हेतुर्याष्टमी चापि गीता
तस्यां तस्यां गीयसे वै त्वमन्तम् ।
दृष्ट्वा मूर्तिं स्थूलसूक्ष्मां चकार
देवैर्भावाः कारणैः कैश्चिदुक्ताः ॥ ६ ॥
सम्भूतास्ते त्वत्त एवादिसर्गे
भूयस्तां तां वासनां तेऽभ्युपेयुः ।
त्वत्सङ्कल्पेनान्तमायाविमूढः
कालोऽमेयो ध्वस्तसङ्ख्याविकल्पः ॥ ७ ॥
भावाभावव्यक्तिसंहारहेतु-
-स्त्वं सोऽनन्तस्तस्य कर्तासि चात्मन् ।
येऽन्ये सूक्ष्माः सन्ति तेभ्योऽभिगीतः
स्थूला भावाश्चावृतारश्च तेषाम् ॥ ८ ॥
तेभ्यः स्थूलैस्तैः पुराणैः प्रतीतो
भूतं भव्यं चैवमुद्भूतिभाजाम् ।
भावे भावे भावितं त्वा युनक्ति
युक्तं युक्तं व्यक्तिभावान्निरस्य ।
इत्थं देवो भक्तिभाजां शरण्य-
-स्त्राता गोप्ता नो भवानन्तमूर्तिः ॥ ९ ॥
इति श्रीमत्स्ये महापुराणे चतुःपञ्चाशदधिकशततमोऽध्याये देव कृत श्री ब्रह्म स्तुतिः ॥
"देवनागरि" ,