भक्ति पाठ
Arya satakam (1) : मूकपञ्चशति – १ – आर्याशतकम्
परिचय
यह मौलिक मार्गदर्शिका Arya satakam (1) : मूकपञ्चशति – १ – आर्याशतकम् और उसके नाम में आए ज्योतिषीय भाषा का परिचय देती है। यह शैक्षिक समीक्षा है, कोई व्यक्तिगत पाठ या भविष्यवाणी नहीं।
पाठ
काञ्चीपुरसीम्नि कामपीठगता ।
काचन विहरति करुणा
काश्मीरस्तबककोमलाङ्गलता ॥ १ ॥
कञ्चन काञ्चीतिलकं [-निलयं]
करधृतकोदण्डबाणसृणिपाशम् ।
कैवल्यानन्दकन्दमवलम्बे ॥ २ ॥
चिन्तितफलपरिपोषण-
-चिन्तामणिरेव काञ्चिनिलया मे ।
चित्तं शिशिरयतु चित्सुखाधारा ॥ ३ ॥
कुटिलकचं कठिनकुचं
कुन्दस्मितकान्ति कुङ्कुमच्छायम् ।
कुरुते विहृतिं काञ्च्यां
कुलपर्वतसार्वभौमसर्वस्वम् ॥ ४ ॥
पञ्चशरशास्त्रबोधन-
-परमाचार्येण दृष्टिपातेन ।
काञ्चीसीम्नि कुमारी
काचन मोहयति कामजेतारम् ॥ ५ ॥
परया काञ्चीपुरया
पर्वतपर्यायपीनकुचभरया ।
परतन्त्रा वयमनया
पङ्कजसब्रह्मचारि लोचनया ॥ ६ ॥
ऐश्वर्यमिन्दुमौले-
-रैकात्म्यप्रकृति काञ्चिमध्यगतम् ।
ऐन्दवकिशोरशेखर-
-मैदम्पर्यं चकास्ति निगमानाम् ॥ ७ ॥
शिथिलितपरमशिवधैर्यमहिमानम् ।
कलये पाटलिमानं
कञ्चन कञ्चुकितभुवनभूमानम् ॥ ८ ॥
आदृतकाञ्चीनिलया-
-माद्यामारूढयौवनाटोपाम् ।
आगम वतंसकलिका-
-मानन्दाद्वैतकन्दलीं वन्दे ॥ ९ ॥
तुङ्गाभिरामकुचभर-
-शृङ्गारितमाश्रयामि काञ्चिगतम् ।
शृङ्गाराद्वैततन्त्रसिद्धान्तम् ॥ १० ॥
कामपि कन्दर्पसूतिकापाङ्गीम् ।
परमां कलामुपासे
परशिववामाङ्कपीठिकासीनाम् ॥ ११ ॥
करुणाकोरकितदृष्टिपातानाम् ।
केलीवनं मनो मे
केषाञ्चिद्भवतु चिद्विलासानाम् ॥ १२ ॥
आम्रतरुमूलवसते-
-रादिमपुरुषस्य नयनपीयूषम् ।
आरब्धयौवनोत्सव-
-माम्नायरहस्यमन्तरवलम्बे ॥ १३ ॥
अधिकाञ्चि परमयोगिभि-
-रादिमपरपीठसीम्नि दृश्येन ।
अनुबद्धं मम मानस-
-मरुणिमसर्वस्वसम्प्रदायेन ॥ १४ ॥
अङ्कितशङ्करदेहा-
-मङ्कुरितोरोजकङ्कणाश्लेषैः ।
अधिकाञ्चि नित्यतरुणी-
-मद्राक्षं काञ्चिदद्भुतां बालाम् ॥ १५ ॥
मधुरधनुषा महीधर-
-जनुषा नन्दामि सुरभिबाणजुषा ।
चिद्वपुषा काञ्चिपुरे
केलिजुषा बन्धुजीवकान्तिमुषा ॥ १६ ॥
मधुरस्मितेन रमते
मांसलकुचभारमन्दगमनेन ।
मध्ये काञ्चि मनो मे
मनसिजसाम्राज्यगर्वबीजेन ॥ १७ ॥
धरणिमयीं तरणिमयीं
पवनमयीं गगनदहनहोतृमयीम् ।
अम्बुमयीमिन्दुमयी-
-मम्बामनुकम्पमादिमामीक्षे ॥ १८ ॥
ध्यानस्तिमितं तपस्यदुपकम्पम् ।
मीनध्वजतन्त्रपरमतात्पर्यम् ॥ १९ ॥
श्वेता मन्थरहसिते
शाता मध्ये च वाङ्मनोऽतीता ।
शीता लोचनपाते
स्फीता कुचसीम्नि शाश्वती माता ॥ २० ॥
पुरतः कदा नु करवै
पुरवैरिविमर्दपुलकिताङ्गलताम् ।
पुनतीं काञ्चीदेशं
पुष्पायुधवीर्यसरसपरिपाटीम् ॥ २१ ॥
पुण्या कापि पुरन्ध्री
पुङ्खितकन्दर्पसम्पदा वपुषा ।
पुलिनचरी कम्पायाः
पुरमथनं पुलकनिचुलितं कुरुते ॥ २२ ॥
तरुणारुणसम्प्रदायतनुलेखम् ।
तटसीमनि कम्पाया-
-स्तरुणिमसर्वस्वमाद्यमद्राक्षम् ॥ २३ ॥
पौष्पशरं सविधसीम्नि कम्पायाः ।
अद्राक्षमात्तयौवन-
-मभ्युदयं कञ्चिदर्धशशिमौलेः ॥ २४ ॥
सरसिजदौर्भाग्यजाग्रदुत्तंसे ।
संविन्मये विलीये
सारस्वतपुरुषकारसाम्राज्ये ॥ २५ ॥
स्वादिमसमुदायसारकोदण्डम् ।
आदृतकाञ्चीखेलन-
-मादिममारुण्यभेदमाकलये ॥ २६ ॥
उररीकृतकाञ्चिपुरी-
-मुपनिषदरविन्दकुहरमधुधाराम् ।
उन्नम्रस्तनकलशी-
-मुत्सवलहरीमुपास्महे शम्भोः ॥ २७ ॥
एणशिशुदीर्घलोचन-
-मेनःपरिपन्थि सन्ततं भजताम् ।
एकाम्रनाथजीवित-
-मेवम्पददूरमेकमवलम्बे ॥ २८ ॥
स्मयमानमुखं काञ्ची-
-मयमानं कमपि देवताभेदम् ।
दयमानं वीक्ष्य मुहु-
-र्वयमानन्दामृताम्बुधौ मग्नाः ॥ २९ ॥
कुतुकजुषि काञ्चिदेशे
कुमुदतपोराशिपाकशेखरिते ।
कुरुते जनो मनोऽयं
कुलगिरिपरिबृढकुलैकमणिदीपे ॥ ३० ॥
वीक्षेमहि काञ्चिपुरे
विपुलस्तनकलशगरिमपरवशितम् ।
विभ्रमसमवायसारसन्नाहम् ॥ ३१ ॥
कूलचरं कमपि नौमि कम्पायाः ।
कुसुमायुधवीर्यसारसंरम्भम् ॥ ३२ ॥
कुर्वाणैः काञ्चिदेशसौहार्दम् ।
कुशलपथं शम्भुसुकृतसम्भारैः ॥ ३३ ॥
अङ्कितकचेन केनचि-
-दन्धङ्करणौषधेन कमलानाम् ।
अन्तःपुरेण शम्भो-
-रलङ्क्रिया कापि कल्प्यते काञ्च्याम् ॥ ३४ ॥
उररीकरोमि सन्तत-
-मूष्मलफालेन लालितं पुंसा ।
उपकम्पमुचितखेलन-
-मुर्वीधरवंशसम्पदुन्मेषम् ॥ ३५ ॥
अङ्कुरितस्तनकोरक-
-मङ्कालङ्कारमेकचूतपतेः ।
आलोकेमहि कोमल-
-मागमसंलापसारयाथार्थ्यम् ॥ ३६ ॥
पुञ्जितकरुणमुदञ्चित-
-शिञ्जितमणिकाञ्चि किमपि काञ्चिपुरे ।
पिञ्जरतनुरुचि पिनाकिमूलधनम् ॥ ३७ ॥
लोलहृदयोऽस्मि शम्भो-
-र्लोचनयुगलेन लेह्यमानायाम् ।
लावण्यामृततरङ्गमालायाम् ॥ ३८ ॥
मधुकरसहचरचिकुरै-
-र्मदनागमसमयदीक्षितकटाक्षैः ।
मण्डितकम्पातीरै-
-र्मङ्गलकन्दैर्ममास्तु सारूप्यम् ॥ ३९ ॥
वदनारविन्दवक्षो-
-वामाङ्कतटीवशंवदीभूता ।
पुरुषत्रितये त्रेधा
पुरन्ध्रिरूपा त्वमेव कामाक्षि ॥ ४० ॥
बाधाकरीं भवाब्धे-
-राधाराद्यम्बुजेषु विचरन्तीम् ।
बोधामृतवीचिमेव विमृशामः ॥ ४१ ॥
कलयाम्यन्तः शशधर-
-कलयाङ्कितमौलिममलचिद्वलयाम् ।
अलयामागमपीठी-
-निलयां वलयाङ्कसुन्दरीमम्बाम् ॥ ४२ ॥
शर्वादिपरमसाधक-
-गुर्वानीताय कामपीठजुषे ।
सर्वाकृतये शोणिम-
-गर्वाय समर्प्यते हृदयम् ॥ ४३ ॥
समया सान्ध्यमयूखैः
समया बुद्ध्या सदैव शीलितया ।
उमया काञ्चीरतया
न मया लभ्येत किं नु तादात्म्यम् ॥ ४४ ॥
जन्तोस्तव पदपूजन-
-सन्तोषतरङ्गितस्य कामाक्षि ।
बन्धो यदि भवति पुनः
सिन्धोरम्भस्सु बम्भ्रमीति शिला ॥ ४५ ॥
कुण्डलि कुमारि कुटिले
चण्डि चराचरसवित्रि चामुण्डे ।
गुणिनि गुहारिणि गुह्ये
गुरुमूर्ते त्वां नमामि कामाक्षि ॥ ४६ ॥
अभिदाकृतिर्भिदाकृति-
-रचिदाकृतिरपि चिदाकृतिर्मातः ।
अनहन्ता त्वमहन्ता
भ्रमयसि कामाक्षि शाश्वती विश्वम् ॥ ४७ ॥
शिव शिव पश्यन्ति समं
श्रीकामाक्षीकटाक्षिताः पुरुषाः ।
विपिनं भवनममित्रं
मित्रं लोष्ठं च युवतिबिम्बोष्ठम् ॥ ४८ ॥
कामेश्वरि कामपीठमध्यगते ।
कामदुघा भव कमले
कामकले कामकोटि कामाक्षि ॥ ४९ ॥
मध्येहृदयं मध्येनिटिलं
मध्येशिरोऽपि वास्तव्याम् ।
चण्डकरशक्रकार्मुक-
-चन्द्रसमाभां नमामि कामाक्षीम् ॥ ५० ॥
अधिकाञ्चि केलिलोलै-
-रखिलागमयन्त्रतन्त्रमन्त्रमयैः ।
अतिशीतं मम हृदयं
विषमशरद्रोहिजीवनोपायैः ॥ ५१ ॥
नन्दति मम हृदि काचन
मन्दिरयन्ती निरन्तरं काञ्चीम् ।
बिन्दुवियन्नादपरिणता तरुणी ॥ ५२ ॥
सम्पादयितुं भवज्वरचिकित्साम् ।
लिम्पामि मनसि किञ्चन
कम्पातटरोहि सिद्धभैषज्यम् ॥ ५३ ॥
अनुमितकुचकाठिन्या-
-मधिवक्षःपीठमङ्गजन्मरिपोः ।
आनन्ददां भजे ता-
-मानङ्गब्रह्मतत्त्वबोधिसिराम् ॥ ५४ ॥
ऐक्षिषि पाशाङ्कुशधर-
-हस्तान्तं विस्मयार्हवृत्तान्तम् ।
अधिकाञ्चि निगमवाचां
सिद्धान्तं शूलपाणिशुद्धान्तम् ॥ ५५ ॥
आहितविलासभङ्गी-
-माब्रह्मस्तम्बशिल्पकल्पनया ।
आश्रितकाञ्चीमतुला-
-माद्यां विस्फूर्तिमाद्रिये विद्याम् ॥ ५६ ॥
मूकोऽपि जटिलदुर्गति-
-शोकोऽपि स्मरति यः क्षणं भवतीम् ।
एको भवति स जन्तु-
-र्लोकोत्तरकीर्तिरेव कामाक्षि ॥ ५७ ॥
कञ्चन काञ्चीविहारधौरेयम् ।
पञ्चशरीयं शम्भो-
-र्वञ्चनवैदग्ध्यमूलमवलम्बे ॥ ५८ ॥
परिणतवतीं चतुर्धा
पदवीं सुधियां समेत्य सौषुम्नीम् ।
पञ्चाशदर्णकल्पित-
-पदशिल्पां तां नमामि कामाक्षीम् ॥ ५९ ॥
आदिक्षन्मम गुरुरा-
-डादिक्षान्ताक्षरात्मिकां विद्याम् ।
नेदिष्ठामेव कामपीठगताम् ॥ ६० ॥
तुष्यामि हर्षितस्मर-
-शासनया काञ्चिपुरि कृतासनया ।
स्वासनया सकलजग-
-द्भासनया कलितशम्बरासनया ॥ ६१ ॥
प्रेमवती कम्पायां
स्थेमवती यतिमनस्सु भूमवती ।
सामवती नित्यगिरा
सोमवती शिरसि भाति हैमवती ॥ ६२ ॥
कौतुकिना कम्पायां
कौसुमचापेन कीलितेनान्तः ।
कुलदैवतेन महता
कुड्मलमुद्रां धुनोतु नः प्रतिभा ॥ ६३ ॥
केनापि मिलितदेहा
यूना स्वाहासहायतिलकेन ।
संविद्रूपा कुटुम्बिनी रमते ॥ ६४ ॥
कुसुमशरगर्वसम्प-
-त्कोशगृहं भाति काञ्चिमध्यगतम् । [-देश]
गोपितमन्तर्मया मनोरत्नम् ॥ ६५ ॥
दरदलितकुसुम्भसम्भृतारुण्यम् ।
कलये नवतारुण्यं
कम्पातटसीम्नि किमपि कारुण्यम् ॥ ६६ ॥
अधिकाञ्चि वर्धमाना-
-मतुलां करवाणि पारणामक्ष्णोः ।
आनन्दपाकभेदा-
-मरुणिमपरिणामगर्वपल्लविताम् ॥ ६७ ॥
बाणसृणिपाशकार्मुक-
-पाणिममुं कमपि कामपीठगतम् ।
शोणिमपरिपाकभेदमाकलये ॥ ६८ ॥
किं वा फलति ममान्यै-
-र्बिम्बाधरचुम्बिमन्दहासमुखी ।
सम्बाधकरी तमसा-
-मम्बा जागर्ति मनसि कामाक्षी ॥ ६९ ॥
मञ्चे सदाशिवमये
परशिवमयललितपौष्पपर्यङ्के ।
कामाक्षीनाम किमपि मम भाग्यम् ॥ ७० ॥
रक्ष्योऽस्मि कामपीठी- [लक्ष्यो-]
-लासिकया घनकृपाम्बुराशिकया ।
श्रुतियुवतिकुन्तलीमणि-
-मालिकया तुहिनशैलबालिकया ॥ ७१ ॥
लीये पुरहरजाये
माये तव तरुणपल्लवच्छाये ।
चरणे चन्द्राभरणे
काञ्चीशरणे नतार्तिसंहरणे ॥ ७२ ॥
मूर्तिमति मुक्तिबीजे
मूर्ध्नि स्तबकितचकोरसाम्राज्ये ।
मुहुर्मुहुर्मनसि मुमुदिषाऽस्माकम् ॥ ७३ ॥
वेदमयीं नादमयीं
बिन्दुमयीं परपदोद्यदिन्दुमयीम् ।
मन्त्रमयीं तन्त्रमयीं
प्रकृतिमयीं नौमि विश्वविकृतिमयीम् ॥ ७४ ॥
पुञ्जितकविलोकसूक्तिरसधाटी ।
मनसि मम कामकोटी
विहरतु करुणाविपाकपरिपाटी ॥ ७५ ॥
कुटिलं चटुलं पृथुलं
मृदुलं कचनयनजघनचरणेषु ।
अवलोकितमवलम्बित-
-मधिकम्पातटममेयमस्माभिः ॥ ७६ ॥
प्रत्यङ्मुख्या दृष्ट्या
प्रसाददीपाङ्कुरेण कामाक्ष्याः ।
पश्यामि निस्तुलमहो
पचेलिमं किमपि परशिवोल्लासम् ॥ ७७ ॥
विद्ये विधातृविषये
कात्यायनि कालि कामकोटि कले ।
भारति भैरवि भद्रे
शाकिनि शाम्भवि शिवे स्तुवे भवतीम् ॥ ७८ ॥
मालिनि महेशचालिनि [-चारिणि]
काञ्चीखेलिनि विपक्षकालिनि ते ।
शूलिनि विद्रुमशालिनि
सुरजनपालिनि कपालिनि नमोऽस्तु ॥ ७९ ॥
देशिक इति किं शङ्के
तत्तादृक्तव नु तरुणिमोन्मेषः ।
कामाक्षि शूलपाणेः
कामागमसमयतन्त्रदीक्षायाम् ॥ ८० ॥ [-तन्त्रयज्ञ]
वेतण्डकुम्भडम्बर-
-वैतण्डिककुचभरार्तमध्याय ।
कुङ्कुमरुचे नमस्यां
शङ्करनयनामृताय रचयामः ॥ ८१ ॥
अधिकाञ्चितमणिकाञ्चन-
-काञ्चीमधिकाञ्चि काञ्चिदद्राक्षम् ।
अवनतजनानुकम्पा-
-मनुकम्पाकूलमस्मदनुकूलाम् ॥ ८२ ॥
पर्वतराजन्यसुकृतसन्नाहम् ।
परगुरुकृपया वीक्षे
परमशिवोत्सङ्गमङ्गलाभरणम् ॥ ८३ ॥
दग्धमदनस्य शम्भोः
प्रथीयसीं ब्रह्मचर्यवैदग्धीम् ।
तव देवि तरुणिमश्री-
-चतुरिमपाको न चक्षमे मातः ॥ ८४ ॥
वसनितपत्रा करादृतखनित्रा ।
विहरति पुलिन्दयोषा
गुञ्जाभूषा फणीन्द्रकृतवेषा ॥ ८५ ॥
अङ्के शुकिनी गीते
कौतुकिनी परिसरे च गायकिनी ।
जयसि सविधेऽम्ब भैरव-
-मण्डलिनी श्रवसि शङ्खकुण्डलिनी ॥ ८६ ॥
कृतरणसर्गा ससिंहसंसर्गा । [-बहुसर्गा]
कामाक्षि मुदितभर्गा
हतरिपुवर्गा त्वमेव सा दुर्गा ॥ ८७ ॥
समरोद्दण्डा धुतासुरशिखण्डा ।
देवि कलितान्त्रषण्डा
धृतनरमुण्डा त्वमेव चामुण्डा ॥ ८८ ॥
दर्वीभरितेन भक्तपूरेण ।
खर्वीकुरुषे त्वमेव कामाक्षि ॥ ८९ ॥
ताडितरिपुपरिपीडन-
-भयहरणनिपुणहलमुसला ।
क्रीडसि जगति त्वमेव कामाक्षि ॥ ९० ॥
मन्मथहेलाविलासमणिशाला ।
त्वमम्ब बाला कराब्जधृतमाला ॥ ९१ ॥
विमलपटी कमलकुटी
पुस्तकरुद्राक्षशस्तहस्तपुटी ।
कामाक्षि पक्ष्मलाक्षी
कलितविपञ्ची विभासि वैरिञ्ची ॥ ९२ ॥
कुङ्कुमरुचिपिङ्गमसृ-
-क्पङ्किलमुण्डालिमण्डितं मातः ।
जयति तव रूपधेयं
जपपटपुस्तकवराभयाब्जकरम् ॥ ९३ ॥
कालायसकलहशीलकान्तिकलाम् ।
कामाक्षि शीलये त्वां
कपालशूलाभिरामकरकमलाम् ॥ ९४ ॥
मोहितभुवनं मुदा निरीक्षन्ते ।
वदनं तव कुचयुगलं
काञ्चीसीमां च केऽपि कामाक्षि ॥ ९५ ॥
जलधिद्विगुणितहुतवह-
-दिशादिनेश्वरकलाश्विनेयदलैः ।
नलिनैर्महेशि गच्छसि
सर्वोत्तरकरकमलदलममलम् ॥ ९६ ॥
सबीजनिर्बीजयोगनिश्रेण्या ।
अपवर्गसौधवलभी-
-मारोहन्त्यम्ब केऽपि तव कृपया ॥ ९७ ॥
अन्तरपि बहिरपि त्वं
जन्तुततेरन्तकान्तकृदहन्ते ।
सन्ततमपि तन्तनीषि महिमानम् ॥ ९८ ॥
कलमञ्जुलवागनुमित-
-गलपञ्जरशुकग्रहौत्कण्ठ्यात् । [-गतशुक]
अम्ब रदनाम्बरं ते
बिम्बफलं शम्बरारिणा न्यस्तम् ॥ ९९ ॥
जय जय जगदम्ब शिवे
जय जय कामाक्षि जय जयाद्रिसुते ।
जय जय महेशदयिते
जय जय चिद्गगनकौमुदीधारे ॥ १०० ॥
आर्याशतकं भक्त्या
पठतामार्याकृपाकटाक्षेण ।
निस्सरति वदनकमला-
-द्वाणी पीयूषधोरणी दिव्या ॥ १०१ ॥
इति आर्याशतकम् ॥
मूकपञ्चशति – पादारविन्दशतकम्(२) >>