स्तोत्र
श्री ब्रह्म स्तवम् (अभीष्टद)
परिचय
श्री ब्रह्म स्तवम् (अभीष्टद) को स्तोत्र के रूप में प्रस्तुत किया गया है, जो स्तुति का एक भक्ति-पाठ है। यह मौलिक मार्गदर्शिका इसके विषय को समझने और परंपरा का सम्मान करते हुए आगे बढ़ने का स्थान देती है।
पाठ
नमो हिरण्यगर्भाय ब्रह्मणे ब्रह्मरूपिणे ।
अविज्ञातस्वरूपाय कैवल्यायामृताय च ॥ १ ॥
यं न देवा विजानन्ति मनो यत्रापि कुण्ठितम् ।
न यत्र वाक् प्रसरति नमस्तस्मै चिदात्मने ॥ २ ॥
योगिनो यं हृदाकाशे प्रणिधानेन निश्चलाः ।
ज्योतिरूपं प्रपश्यन्ति तस्मै श्रीब्रह्मणे नमः ॥ ३ ॥
कालात् पराय कालाय स्वेच्छया पुरुषाय च ।
गुणत्रयस्वरूपाय नमः प्रकृतिरूपिणे ॥ ४ ॥
विष्णवे सत्त्वरूपाय रजोरूपाय वेधसे ।
तमसे रुद्ररूपाय स्थितिसर्गान्तकारिणे ॥ ५ ॥
नमो बुद्धिस्वरूपाय त्रिधाहङ्कृतये नमः ।
पञ्चतन्मात्ररूपाय पञ्चकर्मेन्द्रियात्मने ॥ ६ ॥
नमो मनः स्वरूपाय पञ्चबुद्धीन्द्रियात्मने ।
क्षित्यादि पञ्चरूपाय नमस्ते विषयात्मने ॥ ७ ॥
नमो ब्रह्माण्डरूपाय तदन्तर्वर्तिने नमः ।
अर्वाचीन पराचीन विश्वरूपाय ते नमः ॥ ८ ॥
अनित्यनित्यरूपाय सदसत्पतये नमः ।
समस्तभक्तकृपया स्वेच्छाविष्कृतविग्रह ॥ ९ ॥
तव निश्वसितं देवाः तव स्वेदोऽखिलं जगत् ।
विश्वा भूतानि ते पादः शीर्ष्णो द्यौः समवर्तत ॥ १० ॥
नाभ्या आसीदन्तरिक्षं लोमानि च वनस्पतिः ।
चन्द्रमा मनसो जातः चक्षोः सूर्यस्तव प्रभो ॥ ११ ॥
त्वमेव सर्वं त्वयि देव सर्वं
स्तोता स्तुति स्तव्य इह त्वमेव ।
ईशा त्वया वास्यमिदं हि सर्वं
नमोऽस्तु भूयोऽपि नमो नमस्ते ॥ १२ ॥
इति स्तुत्वा विधिं देवाः निपेतुर्दण्डवत् क्षितौ ।
परितुष्टस्तदा ब्रह्मा प्रत्युवाच दिवौकसः ॥ १३ ॥
ब्रह्मोवाच ।
यथार्थयाऽनया स्तुत्या तुष्टोऽस्मि प्रणताः सुराः ।
उत्तिष्ठत प्रसन्नोऽस्मि वृणुध्वं वरमुत्तमम् ॥ १४ ॥
यः स्तोष्यत्यनया स्तुत्या श्रद्धावान् प्रत्यहं शुचिः ।
मां वा हरं वा विष्णुं वा तस्य तुष्टाः सदा वयम् ॥ १५ ॥
दास्यामः सकलान् कामान् पुत्रान् पौत्रान् पशून् वसु ।
सौभाग्यमायुरारोग्यं निर्भयत्वं रणे जयम् ॥ १६ ॥
ऐहिकामुष्मिकान् भोगान् अपवर्गं तथाऽक्षयम् ।
यद्यदिष्टतमं तस्य तत्तत्सर्वं भविष्यति ॥ १७ ॥
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन पठितव्यः स्तवोत्तमः ।
अभीष्टद इति ख्यातः स्तवोऽयं सर्वसिद्धिदः ॥ १८ ॥
इति श्रीस्कान्दपुराणे काशीखण्डे अभीष्टद नाम श्री ब्रह्म स्तवम् ॥