Stotra
Sri Raghavendra Sahasranama Stotram
About
Sri Raghavendra Sahasranama Stotram is introduced as a stotra, a devotional hymn of praise. This original guide offers a place to explore its subject and approach the tradition with care.
Hymn text
अथ श्रीराघवेन्द्रार्य नाम्नां साहस्रमुत्तमम् ।
प्रवक्ष्याम्यवधूतोऽहं सद्यः प्रीतिकरं गुरोः ॥ १ ॥
अकारादि क्षकारान्तवर्णानुक्रमयोगतः ।
क्वचिद्रूढ्या च योगेन क्वचिल्लक्षणया क्वचित् ॥ २ ॥
अन्तर्यामी हरिप्राणाधिष्ठानातिशयत्वतः ।
प्रह्लादावतरत्वाच्च घटतेऽत्र न संशयः ॥ ३ ॥
द्विरावृत्तैर्मन्त्रपदैरङ्गं छन्दोऽप्यनुष्टुभः ।
श्रीं नमो राघवेन्द्राय बीजं शक्तिश्च कीलकम् ॥ ४ ॥
ध्यानम्-
भव्याकारो भावितेष्टार्थदाता
वामे चासौ वामहस्तं दधानः ॥ ५ ॥
ज्ञानाभीती ज्ञानवान् दक्षहस्ते-
-रन्ता चित्ते राघवेन्द्रो मम स्यात् ॥ ६ ॥
स्तोत्रम् –
ओम् । अथातो ब्रह्मजिज्ञासेत्यादि सूत्रार्थयोजनाम् ।
यस्तन्त्रदीपिकां चक्रे तं नौम्यज्ञानभञ्जनम् ॥ ७ ॥
अणिमाद्यष्टसिद्धीतमनणुज्ञानसम्पदम् ।
अमोघशक्तिमनघमपरोक्षीकृताच्युतम् ॥ ८ ॥
अखिलाभीष्टदं चात्मविदमायुःप्रवर्धनम् ।
आनन्दतीर्थसच्छास्त्रटीकाभावप्रकाशकम् ॥ ९ ॥
आनन्दसान्द्रमारब्धकार्यान्तगमनक्षमम् ।
आकुलीकृतदुर्वादिवृन्दमाकारबन्धुरम् ॥ १० ॥
आशुप्रसन्नमासन्नभक्तकामसुरद्रुमम् ।
आध्यात्मरतमाचार्यमासमुद्रैकसद्गुरुम् ॥ ११ ॥
आत्मारामार्चनासक्तमार्यमाप्ततमं मम ।
इन्द्रियोत्पन्नदोषघ्नमिन्द्रवत्त्यागभोगिनम् ॥ १२ ॥
प्रमाणमिष्टदातारमीषणात्रयवर्जितम् ।
उग्ररक्षःपिशाचघ्नमुन्मादहरमुत्तमम् ॥ १३ ॥
उदारचित्तमुद्धारकमुत्पातहारकम् ।
उपेक्षितकुवादीन्द्रमुपकारपरायणम् ॥ १४ ॥
ऊरुदघ्नीकृतापारभवसागरमूर्जितम् ।
ऊष्महर्तारमृक्षाधिपतिशीतलदर्शनम् ॥ १५ ॥
ऋभुस्वभावमृद्धोरुमाहात्म्यमृजुमानसम् । [ऋजु, मृदु]
एडमूकसुवाग्दात्रे नमस्ते चैकभाषिणे ॥ १६ ॥
एकान्तभक्तायैश्वर्यदात्रे चैक्यमतच्छिदे ।
ओतत्वेत्याद्यनुव्याख्यासुधाभावार्थदर्शिने ॥ १७ ॥
ओङ्कारजपशीलाय सदोमात्मेत्युपासिने ।
औषधोक्त्यापि भक्तानामामयाधिकहारिणे ॥ १८ ॥
अंसात्ततुलसीमालमंहोनाशकदर्शनम् ।
अस्तङ्गतारिषड्वर्गमर्थिमन्दारकं भजे ॥ १९ ॥
कलिदोषविनाशाय कलौ सद्यः फलप्रदः ।
कमलापतिभक्ताय कुण्ठकुण्ठत्वभञ्जिने ॥ २० ॥
करालनरसिंहोग्रक्रोधशामकमूर्तये ।
कपोलशङ्खचक्राङ्कशालिन् कपटवर्जित ॥ २१ ॥
[* अधिकपाठः – कल्पभूरुहरूपाय कलभौधाभकीर्तये । *]
नमः कमण्डलुं धर्त्रे करे दण्डधराय ते ।
कामेषूणामलक्ष्यश्च कामिनीकामनोज्झितः ॥ २२ ॥
कामारिश्लाघ्यसद्वृत्तः कामदः कामरूपधृक् ।
कानीनभाववेत्ता च कालज्ञः कालसाधकः ॥ २३ ॥
कापालिकमतध्वंसी काशिकाकाशमानवाक् ।
कान्तारभीतिहा कान्तिकान्तः कापथवर्जितः ॥ २४ ॥
काषायाम्बरधारी च काश्मीरद्रवचर्चितः ।
किरातभीतिसंहर्ता किलासित्वविनाशकः ॥ २५ ॥
कीनाशभयहा कीटभयहा कीर्तिमण्डितः ।
कुकूलाभः पिशाचानां कुष्ठरोगनिवारणः ॥ २६ ॥
कुशासनस्थितः कुक्षिपूरकश्च कुतूहली ।
कुत्सिताचाररहितः कुमारसुखवर्धनः ॥ २७ ॥
कुशलश्च कुलीनश्च कुशासनविवर्जितः ।
कुम्भघोणकृतावासः कुतोऽपि भयभञ्जनः ॥ २८ ॥
कूपपातकपापघ्नः कूर्मासनपरिग्रहः ।
कूष्माण्डादि प्रतिभयः कीर्तिदः कीर्तनप्रियः ॥ २९ ॥
केशवाराधकः केतुदोषघ्नः केवलेष्टदः ।
केतकीकुसुमासक्तः केसरद्रवलोलुपः ॥ ३० ॥
कैवल्यदाता कैङ्कर्यतुष्टश्रीशश्च कोशदः ।
कालानुसारदाता च कोशी कोशातकीप्रियः ॥ ३१ ॥
कोलाहलविरोधी च कौपीनपटलाञ्छनः ।
कम्बुध्वनिप्रियः कम्बुग्रीवः कम्पविवर्जितः ॥ ३२ ॥
कृपीटयोनिवर्चस्कः कृतभक्तार्तिनाशनः ।
कृत्यासनः कृतज्ञश्च कृत्याचेष्टकभञ्जनः ॥ ३३ ॥
कृपामहोदधिः कृष्णध्यानासक्तः कृशप्रियः ।
कस्तूरीतिलकासक्तः कृत्तसंसारसाध्वसः ॥ ३४ ॥
त्वमेव शरणं भूया नान्यः कश्चन विद्यते ॥ ३५ ॥
खगेशवाहभक्तेन खरपातकहारिणा ।
खदोषहर्त्रा खपुरप्रियेण खलमारिणा ॥ ३६ ॥
खाद्यप्रियेण मे भूयात् खलप्वा भवता गतिः ।
खिलहीनः खेदहन्ता खिन्नचित्तप्रमोददः ॥ ३७ ॥
खेदहा खुरणोघ्नश्च खञ्जदुःखनिवारणः ।
खोडत्वनाशको भूयादस्मदिष्टार्थसिद्धये ॥ ३८ ॥
गरघ्नाद्गणनम्याङ्घ्रेर्गरुत्मद्वाहसेवकात् ।
गुरोरन्यत्र मे चित्तं न गच्छतु गुणार्णवात् ॥ ३९ ॥
गलात्ततुलसीमालो गर्भदो गर्भदुःखहा ।
गर्तहारी गजगतिर्गतदोषो गतिप्रदः ॥ ४० ॥
गदाधरो गदहरो गर्वहा गरिमालयः ।
गभस्तिमान् गह्वरस्थो गतभीर्गलिताहितः ॥ ४१ ॥
गताघो गर्जितारातिर्गदयित्नुर्गवां प्रियः ।
ग्रस्तारिर्ग्रहदोषघ्नो ग्रहोच्चाटनतत्परः ॥ ४२ ॥
गीष्पत्याभश्च गायत्रीजापको गायनप्रियः ।
ग्रामणीः ग्राहको ग्राही ग्रावग्रीवमतच्छिदः ॥ ४३ ॥
ग्रामक्षेमकरो ग्राम्यभयहा ग्राहभीतिहा ।
गात्रक्षेमकरो गामी गिरिसारनिभाङ्गकः ॥ ४४ ॥
गतभाविजनिर्गम्यो गीर्वाणावासमूलभूः ।
गुणी गुणप्रियो गुण्यो गुहावासो गुरुप्रियः ॥ ४५ ॥
गुडप्रियो गुच्छकण्ठो गुल्मच्छेत्ता गुणादरः ।
गुप्तगुह्यो गूढकर्मा गुरुराजश्च गूहितः ॥ ४६ ॥
गेहदाता गेयकीर्तिर्गैरिकारञ्जिताम्बरः ।
गृह्यक्षेमकरो गृह्यो गृहगो गृहवर्धनः ॥ ४७ ॥
गोदावरीस्नानरतो गोपबालकपूजकः ।
गोष्पदीकृतसंसारवार्धिर्गोपुररक्षकः ॥ ४८ ॥
गोप्यमन्त्रजपो गोमान् गोकर्णी गोचराखिलः ।
गोग्रासदो गोत्ररत्नं गोस्तनीनिभभाषणः ॥ ४९ ॥
गोप्ता गौतमशास्त्रज्ञो गौरवी गौरवप्रदः ।
गन्ता गञ्जितशत्रुश्च गन्धर्वो गन्धवर्धनः ॥ ५० ॥
गन्धी गन्धवतीसूनुग्रन्थविद्गन्धवाहवित् ।
गन्धर्वाभो ग्रन्थिभेदी ग्रन्थकृद्ग्रन्थपाठकः ॥ ५१ ॥
गण्डशैलप्रियो गण्डमालभिद्गण्डकीरतिः ।
गङ्गास्नायी च गाङ्गेयप्रदो गाण्डीविमित्रवित् ॥ ५२ ॥
घटनाननुरूपस्याप्यर्थस्य घटको घनः ।
घर्महर्ता घनप्रीतिर्घनाघननिभाङ्गभाः ॥ ५३ ॥
घनसारद्रवासिक्तकायो घर्घरिकाङ्कनः ।
घ्राणतर्पणचार्वङ्गो घृणावान् घृसृणप्रियः ॥ ५४ ॥
घृतप्रियो घातितारिर्घोषयित्नुश्च घोषदः ।
घोण्टाफलास्थिद्वयसजपमालाकराम्बुजः ॥ ५५ ॥
घोरामयपरीहर्ता घण्टापथगतिप्रियः ।
घण्टानादप्रियश्चाथ ङणद्वाद्यविनोदनः ॥ ५६ ॥
चक्रशङ्खाङ्कितभुजश्चमूमदविभञ्जनः ।
चराचरक्षेमकर्ता चतुरश्चरणारुणः ॥ ५७ ॥
चतुष्पदीस्तुत्यमानश्चतुर्मुखपितृप्रियः ।
चतुस्सागरविख्यातः चर्मासनसमाधिमान् ॥ ५८ ॥
चत्वरस्थः चकोराक्षः चञ्चलत्वनिवारकः ।
चतुर्वेदविशेषज्ञः चलाचलहृदप्रियः ॥ ५९ ॥
चतुरङ्गबलध्वंसी चतुरोपायशिक्षितः ।
चारुरूपः चारसेव्यः चामरद्वयशोभितः ॥ ६० ॥
चित्तप्रसादजननः चित्रभानुप्रभोज्ज्वलः ।
चिरजीवी चित्तहरः चित्रभाषी चितिप्रदः ॥ ६१ ॥
चित्रगुप्तभयत्राता चिरण्टीजनसेवितः ।
चिन्तामणिः स्वभक्तानां चिन्तितार्थप्रदायकः ॥ ६२ ॥
चिन्ताहर्ता चित्तवासी चीरकौपीनधारिणः ।
चिपिटत्यागकृच्चुल्लस्वक्षिदश्चुल्लवर्धनः ॥ ६३ ॥
चूडामणिर्वैष्णवानां चूर्णीकृतमहाभयः ।
चूडाला यशसा चूतफलास्वादविनोदनः ॥ ६४ ॥
चूडाकर्मादि कर्तॄणां सन्निधौ सर्वदोषहा ।
चेष्टकः चेष्टकध्वंसी चैत्रोत्सवमुदम्भरः ॥ ६५ ॥
चोद्यहर्ता चौरनाशी चितिमांश्चित्तरञ्जनः ।
चिन्त्यः चेतनदाता मे चिन्तां हरतु सन्ततम् ॥ ६६ ॥
चन्द्रहासः चन्द्रकान्तः चन्द्रः चण्डीशपूजकः ।
चक्षुःप्रीतिकरः चन्द्रचन्दनद्रवसेवनः ॥ ६७ ॥
छद्महीनः छत्रभोगी छलहा छदलोचनः ।
छन्नज्ञानः छन्नकर्मा छविमान् छात्रसेवितः ॥ ६८ ॥
छात्रप्रियश्छात्ररक्षी छागयागादिशास्त्रवित् ।
छत्रचामरदाता छत्रचामरशोभितः ॥ ६९ ॥
छिद्रहारी छिन्नरोगश्छन्दःशास्त्रविशारदः ।
छेदको भवदुःखानां भवतात् छिन्नसाध्वसः ॥ ७० ॥
जराहर्ता जगत्पूज्यो जयन्तीव्रततत्परः ।
जयदो जयकर्ता च जगत्क्षेमकरो जयी ॥ ७१ ॥
जराहीनो जनैःसेव्यो जनानन्दकरो जवी ।
जनप्रियो जघन्यघ्नो जपासक्तो जगद्गुरुः ॥ ७२ ॥
जरायुबन्धसंहर्ता जलगुल्मनिवारणः ।
जाड्यहा जानकीशार्ची जाह्नवीजलपावनः ॥ ७३ ॥
जातमात्रशिशुक्षेमी ज्यायान् जाल्मत्ववर्जितः ।
जिष्णुर्जिनमतध्वंसी जिगीषुर्जिह्मवर्जितः ॥ ७४ ॥
जगदुद्धृतये जातो जितक्रोधो जितेन्द्रियः ।
जितारिवर्गो जितदुर्वादी जितमनोभवः ॥ ७५ ॥
जीवातुर्जीविका जीवदाता जीमूतवत् स्थिरः ।
जीवितेशभयत्राता जीर्णज्वरविनाशनः ॥ ७६ ॥
जुष्टश्रीनाथपादाब्जो जूर्तिबाधाविनाशनः ।
जेता ज्येष्ठो ज्येष्ठवृत्तिर्जैवात्रकसमः सताम् ॥ ७७ ॥
ज्योत्स्नानिभयशा जम्भहन्ता जम्बूफलप्रियः ।
झल्लरीवादनप्रीतिर्झषकेतोरुपेक्षकः ॥ ७८ ॥
झलाप्रियो झूणिहन्ता झञ्झावातभयापहा ।
ज्ञानवान् ज्ञानदाता च ज्ञानानन्दप्रकाशवान् ।
टट्टरीरहितष्टीकातात्पर्यार्थप्रबोधकः ॥ ७९ ॥
टङ्कारकरचारित्रष्टङ्काभो दुरितात्मनः ।
टक्प्रत्ययविचारज्ञष्टीकृतान्यबुधोक्तिकः ॥ ८० ॥
डमरुध्वनिकृन्मित्रं डाकिनीभयभञ्जनः ।
डिम्भसौख्यप्रदो डोलाविहारोत्सवलोलुपः ॥ ८१ ॥
ढक्कावाद्यप्रियो ढौकमानो णत्वार्थकोविदः ।
तपस्वी तप्तमुद्राङ्कस्तप्तमुद्राङ्कनप्रदः ॥ ८२ ॥
तपोधनाश्रयस्तप्ततापहर्ता तपोधनः ।
तमोहर्ता त्वरितदस्तरुणस्तर्कपण्डितः ॥ ८३ ॥
त्रासहर्ता तामसहा तातस्तापससेवितः ।
तारकस्त्राणदस्त्राता तप्तकाञ्चनसन्निभः ॥ ८४ ॥
त्रिवर्गफलदः तीव्रफलदाता त्रिदोषहा ।
तिरस्कृतपरस्त्यागी त्रिलोकीमान्यसत्तमः ॥ ८५ ॥
तीक्ष्णरूपः पिशाचानां तीर्णसंसारसागरः ।
तुरुष्कसेवितस्तुल्यहीनस्तुरगवाहनः ॥ ८६ ॥
तूलायितीकृताघौघस्तुष्टिदः तुङ्गविग्रहः ।
तेजस्वी तैलविद्वेषी तोकानां सुखवर्धनः ॥ ८७ ॥
तन्द्रीहरस्तण्डुलदस्तञ्जापुरकृतादरः ।
स्थलदः स्थापकः स्थाता स्थिरः स्थूलकलेवरः ॥ ८८ ॥
स्थेयान् स्थैर्यप्रदः स्थेमा स्थौरी च स्थण्डिलेशयः ।
दशावान् दक्षिणो दत्तदृष्टिर्दाक्षिण्यपूरितः ॥ ८९ ॥
दक्षो दयालुर्दमवान् द्रवच्चित्तो दधिप्रियः ।
द्रव्यदो दर्शनादेव प्रीतो दलितपातकः ॥ ९० ॥
दत्ताभीष्टो दस्युहन्ता दान्तो दारुणदुःखहा ।
द्वासप्तति सहस्राणां नाडीनां रूपभेदवित् ॥ ९१ ॥
दारिद्र्यनाशको दाता दासो दासप्रमोदकृत् ।
दिवौकःसदृशो दिष्टवर्धनो दिव्यविग्रहः ॥ ९२ ॥
दीर्घायुः दीर्णदुरितो दीनानाथगतिप्रदः ।
दीर्घायुष्यप्रदो दीर्घवर्जितो दीप्तमूर्तिमान् ॥ ९३ ॥
दुर्धरो दुर्लभो दुष्टहन्ता दुष्कीर्तिभञ्जनः ।
दुःस्वप्नदोषहा दुःखध्वंसी द्रुमसमाश्रयः ॥ ९४ ॥
दूष्यत्यागी दूरदर्शी दूतानां सुखवर्धनः ।
दृष्टान्तहीनो दृष्टार्थो दृढाङ्गो दृप्तदर्पहृत् ॥ ९५ ॥
दृढप्रज्ञो दृढभक्तिर्दुर्विधानां धनप्रदः ।
देवस्वभावो देहीति याचनाशब्दमूलभित् ॥ ९६ ॥
दूनप्रसादकृत् दुःखविनाशी दुर्नयोज्झितः ।
दैत्यारिपूजको दैवशाली दैन्यविवर्जितः ॥ ९७ ॥
दोषाद्रिकुलिशो दोष्मान् दोग्धा दौर्भिक्ष्यदोषहा ।
दण्डधारी दम्भहीनो दन्दशूकशयप्रियः ॥ ९८ ॥
धनदो धनिकाराध्यो धन्यो धर्मविवर्धनः ।
धारको धान्यदो धाता धिषणावान् धिनोतु माम् ॥ ९९ ॥
धीरो धीमान् धीप्रदाता धूतारिष्टो ध्रुवाश्रयः ।
धृतभक्ताभयो धृष्टो धृतिमान् धूतदूषणः ॥ १०० ॥
धूर्तभङ्गकरो धेनुरूपो धैर्यप्रवर्धनः ।
धूपप्रियो धोरणीभृत् धूमकेतुभयापहः ॥ १०१ ॥
धौतवस्त्रपरीधानो धावायत्वहितं मम ।
नमस्ते नलिनाक्षाय नवग्रहभयच्छिदे ॥ १०२ ॥
नवधाभक्तिभेदज्ञो नरेन्द्रो नरसेवितः ।
नामस्मरणसन्तुष्टो नारायणपदाश्रयः ॥ १०३ ॥
नाडीस्थैर्यप्रदो नानाजातिजन्तुजनार्चितः ।
नारीदूरो नायकश्च नागाद्यैश्वर्यदायकः ॥ १०४ ॥
निर्वाणदो निर्मलात्मा निष्कासितपिशाचकः ।
निःश्रेयसकरो निन्दावर्जितो निगमार्थवित् ॥ १०५ ॥
निराकृतकुवादीन्द्रो निर्जराप्तो निरामयः ।
नियामको नियतिदो निग्रहानुग्रहक्षमः ॥ १०६ ॥
निष्कृष्टवाक्यो निर्मुक्तबन्धनो नित्यसौख्यभुक् ।
निदानं सम्पदां निष्टानिष्णातो निर्वृतिप्रदः ॥ १०७ ॥
निर्ममो निरहङ्कारो नित्यनीराजनप्रियः ।
निजप्रदक्षिणेनैव सर्वयात्राफलप्रदः ॥ १०८ ॥
नीतिमान् नुतपादाब्जो न्यूनपूर्णत्ववर्जितः ।
निद्रात्यागी निस्पृहश्च निद्रादोषनिवारणः ॥ १०९ ॥
नूतनांशुकधारी च नृपपूजितपादुकः ।
नृणां सुखप्रदो नेता नेत्रानन्दकराकृतिः ॥ ११० ॥
नियमी नैगमाद्यैश्च भक्तिभावेन सेवितः ।
नेदिष्ठो भजतां भक्त्या नौका भक्तभवाम्बुधेः ॥ १११ ॥
नन्दात्मजप्रियो नाथो नन्दनो नन्दनद्रुमः ।
प्रसन्नः परितापघ्नः प्रसिद्धः परतापहृत् ॥ ११२ ॥
प्रथमः प्रतिपन्नार्थः प्रसाधितमहातपाः ।
पराक्रमजितारातिः प्रतिमानविवर्जितः ॥ ११३ ॥
प्रवरः प्रक्रमज्ञश्च परवादिजयप्रदः ।
प्रमुखः प्रबलः प्रज्ञाशाली प्रत्यूहनाशकः ॥ ११४ ॥
प्रपञ्चसुखदाता च प्रकृतिस्थः प्रवृत्तिकृत् ।
प्रभूतसम्पत् पत्रोर्णधारी प्रणवतत्परः ॥ ११५ ॥
प्रचण्डः प्रदरध्वंसी प्रतिग्रहविवर्जितः ।
प्रत्यक्षफलदाता च प्रसादाभिमुखः परः ॥ ११६ ॥
पाठकः पावनः पाता प्राणदाता प्रसादकृत् ।
प्राप्तसिद्धिः पारिजातदर्पहा पाकसाधनः ॥ ११७ ॥
पाटीरपादुकः पार्श्ववर्ती पारायणप्रियः ।
पिण्याकीकृतदुर्वादी पिता पीडाविनाशकः ॥ ११८ ॥
प्रीतिमान् पीतवसनः पीयूषं पीवराङ्गकः ।
प्रियंवदः पीडिताघः पुलकी पुष्टिवर्धनः ॥ ११९ ॥
पुत्रवत्पाल्यभक्तौघः पुण्यकीर्तिः पुरस्कृतः ।
पुष्टप्रियः पुण्ड्रधारी पुरस्थः पुण्यवर्धनः ॥ १२० ॥
पूर्णकामः पूर्वभाषी पृथुः पृथुकवर्धनः ।
पृष्टप्रश्नपरीहर्ता पृथिवीक्षेमकारकः ॥ १२१ ॥
पेशलः प्रेतभीतिघ्नः पेयपादोदकप्रभुः ।
प्रेङ्खद्वाणीविलासश्च प्रेरकः प्रेमवर्धनः ॥ १२२ ॥
पैशुन्यरहितः प्रोतसुखदः पोषकाग्रणीः ।
प्रोतधर्मा पौरुषदः पूरकः पङ्क्तिपावनः ॥ १२३ ॥
पण्डितः पङ्कहा पम्पावासी पङ्गुत्ववारकः ।
फलोदयकरः फालदुरक्षरमदापहृत् ॥ १२४ ॥
फुल्लनेत्रोऽथ फलिततपस्यः फर्फरीकवाक् ।
फूत्कारोच्चाटितानेकतापत्रयपिशाचकः ॥ १२५ ॥
फाण्टानेकेतरासाध्यकार्यो रक्षतु मां सदा ।
बलवान् बहुदाता च बदरीफललोलुपः ॥ १२६ ॥
बालप्रियो ब्राह्मणाग्र्यो बाधाहन्ता च बाहुदः ।
बुद्धिदाता बुधो बुद्धमतघाती बुधप्रियः ॥ १२७ ॥
वृन्दावनस्थतोयेन सर्वतीर्थफलप्रदः ।
वैराग्योल्लासकर्ता च वृन्दावनसमाश्रयः ॥ १२८ ॥
बिल्वपत्रार्चनप्रीतो बन्धुरोक्तिश्च बन्धहा ।
बन्धुर्बधिरताहर्ता बन्धुविद्वेषवारणः ॥ १२९ ॥
वन्ध्यापुत्रप्रदत्वाद्यैः यथायोगेन सृष्टिकृत् ।
बहुप्रजापालकश्च वेतालादिलयप्रदः ॥ १३० ॥
भक्तानां जयसिद्ध्यर्थं वाद्यज्ञानप्रदः स्वयम् ।
भगवद्भक्तविद्वेष्टुः सद्यः प्रत्यक्षबन्धकृत् ॥ १३१ ॥
भक्तिदो भव्यदाता च भगन्दरनिवारणः ।
भवसौख्यप्रदः भर्मपीठो भस्मीकृताशुभः ॥ १३२ ॥
भवभीतिहरो भग्नदारिद्र्यो भजनप्रियः ।
भावज्ञो भास्करप्रख्यो भामत्यागी च भाग्यदः ॥ १३३ ॥
भाव्यर्थसूचको भार्यासक्तानामपि सौख्यदः ।
भक्तभारधरो भक्ताधारो भोगप्रियः सदा ॥ १३४ ॥
भिक्षुर्भीमपदासक्तो भुक्तिमुक्तिफलप्रदः ।
भूतप्रेतपिशाचादि भयपीडानिवारणः ॥ १३५ ॥
भूमा भूतिप्रदो भूरिदाता भूपतिवन्दितः ।
भ्रूणकर्ता भृत्यभर्ता भक्तवश्यश्च भेषजम् ॥ १३६ ॥
भैरवो भवरोगस्य भोक्ता भोजनदायकः ।
भौरिको भौतिकारिष्टहर्ता भौमजदोषहा ॥ १३७ ॥
भङ्गप्रदोऽरिमोदस्य भ्रान्तिहीनोऽवतात् स माम् ।
मल्लिकाकुसुमासक्तो मथितान्यमतो महान् ॥ १३८ ॥
मसृणत्वङ् मरुत्प्रख्यो महान्धनयनप्रदः ।
महोदयो मन्युहीनो महावीरपदार्चकः ॥ १३९ ॥
मलीमसमलध्वंसी मुकुरः शास्त्रसंविदाम् ।
महिषीक्षेत्रगो मध्वमतदुग्धाब्धिचन्द्रमा ॥ १४० ॥
मनःप्रमोदजननो मत्तानां मदभञ्जनः ।
महायशा महात्यागी महाभोगी महामनाः ॥ १४१ ॥
मारिकाभयहर्ता च मात्सर्यरहितान्तरः ।
मायाहर्ता मानदाता माता मार्गप्रदर्शकः ॥ १४२ ॥
मार्गणेष्टप्रदाता च मालतीकुसुमप्रियः ।
मुख्यो मुख्यगुरुर्मुख्यपालको मितभाषणः ॥ १४३ ॥
मीलतारिर्मुमूर्षुश्च मूकानां दिव्यवाक्प्रदः ।
मूर्धाभिषिक्तो मूढत्वहारी मूर्छनरोगहा ॥ १४४ ॥
मृषावचनहीनश्च मृत्युहर्ता मृदुक्रमः ।
मृदङ्गवादनरुचिर्मृग्यो मृष्टान्नदायकः ॥ १४५ ॥
मृत्तिकासेवनेनैव सर्वरोगनिवारणः ।
मेधावी मेहरोगघ्नो मेध्यरूपश्च मेदुरः ॥ १४६ ॥
मेघगम्भीरनिनदो मैथिलीवल्लभार्चकः ।
मोदकृन्मोदकासक्तो मोहहा मोक्षदायकः ॥ १४७ ॥
मौनव्रतप्रियो मौनी मन्त्रालयकृतालयः ।
माङ्गल्यबीजमहिमामण्डितो मङ्गलप्रदः ॥ १४८ ॥
यष्टिधारी यमासक्तो याचकामरभूरुहः ।
यातयामपरित्यागी याप्यत्यागी यतीश्वरः ॥ १४९ ॥
युक्तिमान् यक्षभीतिघ्नो योगी यन्ता च यन्त्रवित् ।
यौक्तिको योग्यफलदो योषित्सङ्गविवर्जितः ॥ १५० ॥
योगीन्द्रतीर्थवन्द्याङ्घ्रिर्यानाद्यैश्वर्यभोगवान् ।
रसिकाग्रेसरो रम्यो राष्ट्रक्षेमविधायकः ॥ १५१ ॥
राजाधिराजो रक्षोघ्नो रागद्वेषविवर्जितः ।
राजराजायितो राघवेन्द्रतीर्थो जयत्यलम् ॥ १५२ ॥
रिक्तप्रियो रीतिमांश्च रुक्मदो रूक्षवर्जितः ।
रेवास्नायी रैक्वखण्डव्याख्याता रोमहर्षणः ॥ १५३ ॥
रोगहा रौरवाघघ्नो रन्ता रक्षणतत्परः ।
लक्ष्मणो लाभदो लिप्तगन्धो लीलायतित्वधृत् ॥ १५४ ॥
लुप्तारिगर्वो लूनाघमूलो लेखर्षभायितः ।
लोकप्रियो लौल्यहीनो लङ्कारातिपदार्चकः ॥ १५५ ॥
व्यतीपातादि दोषघ्नो व्यवहारजयप्रदः ।
वाचम्यमो वर्धमानो विवेकी वित्तदो विभुः ॥ १५६ ॥
व्यङ्गस्वङ्गप्रदो व्याघ्रभयहा वज्रभीतिहृत् ।
वक्ता वदान्यो विनयी वमिहा व्याधिहारकः ॥ १५७ ॥
विनीतो विदिताशेषो विपत्तिपरिहारकः ।
विशारदो व्यसनहा विप्रलापविवर्जितः ॥ १५८ ॥
विषघ्नो विस्मयकरो विनुताङ्घ्रिर्विकल्पहृत् ।
विनेता विक्रमश्लाघ्यो विलासी विमलाशयः ॥ १५९ ॥
वितण्डावर्जितो व्याप्तो व्रीहिदो वीतकल्मषः ।
व्यष्टिदो वृष्टिदो वृत्तिदाता वेदान्तपारगः ॥ १६० ॥
वैद्यो वैभवदाता च वैतालिकवरस्तुतः ।
वैकुण्ठभजनासक्तो वोढा वंशाभिवृद्धिकृत् ॥ १६१ ॥
वञ्चनारहितो वन्ध्यावत्सदो वरदाग्रणीः ।
शरणं शमसम्पन्नः शर्करामधुभाषणः ॥ १६२ ॥
शरीरक्षेमकारी च शक्तिमान् शशिसुन्दरः ।
शापानुग्रहशक्तश्च शास्ता शास्त्रविशारदः ॥ १६३ ॥
शान्तः शिरःशूलहर्ता शिवः शिखरिणीप्रियः ।
शिवदः शिशिरः श्लाघ्यः श्रद्धालुः श्रीप्रदायकः ॥ १६४ ॥
शीघ्रप्रसादः शीतघ्नः शुद्धिकृत् शुभवर्धनः ।
श्रुतवान् शून्यहा शूरः श्रेष्ठः शुश्रूषुसौख्यदः ॥ १६५ ॥
श्वेतवस्त्रप्रियः शैलवासी शैवप्रभञ्जनः ।
शोफहर्ता शोभनाङ्गः शौर्यौदार्यगुणान्वितः ॥ १६६ ॥
श्लेष्महर्ता शङ्करश्च शृङ्खलाबन्धमोचकः ।
शृङ्गारप्रीतिजनकः शङ्काहारी च शंसितः ॥ १६७ ॥
षण्ढपुंस्त्वप्रदः षोढा षड्वैरिरहितः सदा ।
भूयात् षोडशमाङ्गल्यप्रदाता षट्प्रयोगवित् ॥ १६८ ॥
सत्यसन्धः समाधिस्थः सरलः सत्तमः सुखी ।
समर्थः सज्जनः साधुः साधीयान् सम्प्रदायदः ॥ १६९ ॥
सात्त्विकः साहसी स्वामी सार्वभौमत्वसारवित् ।
सर्वावगुणहीनश्च सदाचारानुमोदकः ॥ १७० ॥
सर्वभूतदयाशाली सत्यधर्मरतः समः ।
स्वनामकीर्तनाद्वेदशास्त्रार्थज्ञानसिद्धिदः ॥ १७१ ॥
[* अधिकपाठः – स्वनमस्कारमात्रेण सर्वकाम्यार्थसिद्धिदः ।]
स्वभक्तानां दुराचारसहनः सुस्मिताननः ।
सर्वतन्त्रस्वतन्त्रश्च सुधीन्द्रकरकञ्जजः ॥ १७२ ॥
सिद्धिदः सिद्धसङ्कल्पः सिद्धार्थः सिद्धिसाधनः ।
स्वप्नवक्ता स्वादुवृत्तिः स्वस्तिदाता सभाजयी ॥ १७३ ॥
सीमावान् सुरभिः सूनुदाता सूनृतभाषणः ।
सुग्रीवः सुमनाः स्निग्धः सूचकः सेवकेष्टदः ॥ १७४ ॥
सेतुः स्वैरचरः सौम्यसौम्यः सौभाग्यदायकः ।
सोमभाः सम्मतः सन्धिकर्ता संसारसौख्यदः ॥ १७५ ॥
सङ्ख्यावान् सङ्गरहितः सङ्ग्रही सन्ततिप्रदः ।
स्मृतिमात्रेण सन्तुष्टः सर्वविद्याविशारदः ॥ १७६ ॥
सुकलः सुकुमाराङ्गः सिंहसंहननस्तथा ।
हरिसेवापरो हारमण्डितो हठवर्जितः ॥ १७७ ॥
हितो हुताग्निर्हेतुश्च हेमदो हैमपीठगः ।
हृदयालुर्हर्षमाणो होता हंसश्च हेयहा ॥ १७८ ॥
ललितो लब्धनिर्वाणो लक्ष्मीलावण्यलक्षितः ।
क्षमाशीलः क्षामहरः क्षितिस्थः क्षीणपातकः ॥ १७९ ॥
क्षुद्रबाधापहर्ता च क्षेत्रज्ञः क्षेमदः क्षमः ।
क्षोदहन्ता क्षौद्रदृष्टिः क्षन्ता भक्तकृतागसाम् ॥ १८० ॥
इति श्रीराघवेन्द्रार्य गुरुराजस्य योगिनः ।
चतुर्विंशति सम्युक्तं नाम्नां साहस्रमीरितम् ॥ १८१ ॥
इति श्रीकृष्णावधूत विरचितं श्री राघवेन्द्र सहस्रनाम स्तोत्रम् ॥