Devotional reading

Aruna Prashna

Aruna Prashna

About

This original guide introduces Aruna Prashna and the astrological language named in its title. It is an educational overview, not a personal reading or prediction.

Hymn text

(तै।आ।१।०।०)

ओं भ॒द्रं कर्णे॑भिः शृणु॒याम॑ देवाः ।

भ॒द्रं प॑श्येमा॒क्षभि॒र्यज॑त्राः ।

स्थि॒रैरङ्गै᳚स्तुष्टु॒वाग्ंस॑स्त॒नूभि॑: ।

व्यशे॑म दे॒वहि॑तं॒ यदायु॑: ।

स्व॒स्ति न॒ इन्द्रो॑ वृ॒द्धश्र॑वाः ।

स्व॒स्ति न॑: पू॒षा वि॒श्ववे॑दाः ।

स्व॒स्ति न॒स्तार्क्ष्यो॒ अरि॑ष्टनेमिः ।

स्व॒स्ति नो॒ बृह॒स्पति॑र्दधातु ॥

ओं शान्ति॒: शान्ति॒: शान्ति॑: ॥ १-०-०

ओं भ॒द्रं कर्णे॑भिः शृणु॒याम॑ देवाः ।

भ॒द्रं प॑श्येमा॒क्षभि॒र्यज॑त्राः ।

स्थि॒रैरङ्गै᳚स्तुष्टु॒वाग्ंस॑स्त॒नूभि॑: ।

व्यशे॑म दे॒वहि॑तं॒ यदायु॑: ।

स्व॒स्ति न॒ इन्द्रो॑ वृ॒द्धश्र॑वाः ।

स्व॒स्ति न॑: पू॒षा वि॒श्ववे॑दाः ।

स्व॒स्ति न॒स्तार्क्ष्यो॒ अरि॑ष्टनेमिः ।

स्व॒स्ति नो॒ बृह॒स्पति॑र्दधातु ।

आप॑मापाम॒पः सर्वा᳚: ।

अ॒स्माद॒स्मादि॒तोऽमुत॑: ॥ १ ॥ १-१-१

अ॒ग्निर्वा॒युश्च॒ सूर्य॑श्च ।

स॒ह स॑ञ्चरस्क॒रर्द्धि॑या ।

वा॒य्वश्वा॑ रश्मि॒पत॑यः ।

मरी᳚च्यात्मानो॒ अद्रु॑हः ।

दे॒वीर्भु॑वन॒सूव॑रीः ।

पु॒त्र॒व॒त्वाय॑ मे सुत ।

महानाम्नीर्म॑हामा॒नाः ।

म॒ह॒सो म॑हस॒स्स्व॑: ।

दे॒वीः प॑र्जन्य॒सूव॑रीः ।

पु॒त्र॒व॒त्वाय॑ मे सुत ॥ २ ॥ १-१-२

अ॒पाश्न्यु॑ष्णिम॒पा रक्ष॑: ।

अ॒पाश्न्यु॑ष्णिम॒पारघम्᳚ ।

अपा᳚घ्रा॒मप॑ चा॒वर्तिम्᳚ ।

अप॑दे॒वीरि॒तो हि॑त ।

वज्रं॑ दे॒वीरजी॑ताग्‍श्च ।

भुव॑नं देव॒सूव॑रीः ।

आ॒दि॒त्यानदि॑तिं दे॒वीम् ।

योनि॑नोर्ध्वमु॒दीष॑त ।

शि॒वान॒श्शन्त॑मा भवन्तु ।

दि॒व्या आप॒ ओष॑धयः ।

सु॒मृ॒डी॒का सर॑स्वति ।

मा ते॒ व्यो॑म स॒न्दृशि॑ ॥ ३ ॥ १-१-३

स्मृति॑: प्र॒त्यक्ष॑मैति॒ह्यम्᳚ ।

अनु॑मानश्चतुष्ट॒यम् ।

ए॒तैरादि॑त्यमण्डलम् ।

सर्वै॑रेव॒ विधा᳚स्यते ।

सूर्यो॒ मरी॑चि॒माद॑त्ते ।

सर्वस्मा᳚द्भुव॑नाद॒धि ।

तस्याः पाकवि॑शेषे॒ण ।

स्मृ॒तं का॑लवि॒शेष॑णम् ।

न॒दीव॒ प्रभ॑वात्का॒चित् ।

अ॒क्षय्या᳚त्स्यन्द॒ते य॑था ॥ ४ ॥ १-२-१

तान्नद्योऽभिस॑माय॒न्ति ।

सो॒रुस्सती॑ न नि॒वर्त॑ते ।

ए॒वन्ना॒नास॑मुत्था॒नाः ।

का॒लास्सं॑वत्स॒रग्ग् श्रि॑ताः ।

अणुशश्च म॑हश॒श्च ।

सर्वे॑ समव॒यन्त्रि॑तम् ।

सतै᳚स्स॒र्वैस्स॑मावि॒ष्टः ।

ऊ॒रुस्स॑न्न नि॒वर्त॑ते ।

अधिसंवत्स॑रं वि॒द्यात् ।

तदेव॑ लक्ष॒णे ॥ ५ ॥ १-२-२

अणुभिश्च म॑हद्भि॒श्च ।

स॒मारू॑ढः प्र॒दृश्य॑ते ।

संवत्सरः प्र॑त्यक्षे॒ण ।

ना॒धिस॑त्वः प्र॒दृश्य॑ते ।

प॒टरो॑ विक्लि॑धः पि॒ङ्गः ।

ए॒तद्व॑रुण॒लक्ष॑णम् ।

यत्रैत॑दुप॒दृश्य॑ते ।

स॒हस्रं॑ तत्र॒ नीय॑ते ।

एकग्ंहि शिरो ना॑ना मु॒खे ।

कृ॒त्स्नं त॑दृतु॒लक्ष॑णम् ॥ ६ ॥ १-२-३

उभयतस्सप्ते᳚न्द्रिया॒णि ।

ज॒ल्पितं॑ त्वेव॒ दिह्य॑ते ।

शुक्लकृष्णे संव॑त्सर॒स्य ।

दक्षिणवाम॑योः पा॒र्श्वयोः ।

तस्यै॒षा भव॑ति ।

शु॒क्रं ते॑ अ॒न्यद्य॑ज॒तं ते॑ अ॒न्यत् ।

विषु॑रूपे॒ अह॑नी॒ द्यौरि॑वासि ।

विश्वा॒ हि मा॒या अव॑सि स्वधावः ।

भ॒द्रा ते॑ पूषन्नि॒ह रा॒तिर॒स्त्विति॑ ।

नात्र॒ भुव॑नम् ।

न पू॒षा । न प॒शव॑: ।

नादित्यस्संवत्सर एव प्रत्यक्षेण प्रियत॑मं वि॒द्यात् ।

एतद्वै संवत्सरस्य प्रियत॑मग्ं रू॒पम् ।

योऽस्य महानर्थ उत्पत्स्यमा॑नो भ॒वति ।

इदं पुण्यं कु॑रुष्वे॒ति ।

तमाहर॑णं द॒द्यात् ॥ ७ ॥ १-२-४

सा॒क॒ञ्जानाग्ं॑ स॒प्तथ॑माहुरेक॒जम् ।

षडु॑द्य॒मा ऋष॑यो देव॒जा इति॑ ।

तेषा॑मि॒ष्टानि॒ विहि॑तानि धाम॒शः ।

स्था॒त्रे रे॑जन्ते॒ विकृ॑तानि रूप॒शः ।

को नु॑ मर्या॒ अमि॑थितः ।

सखा॒ सखा॑यमब्रवीत् ।

जहा॑को अ॒स्मदी॑षते ।

यस्ति॒त्याज॑ सखि॒विद॒ग्ं॒ सखा॑यम् ।

न तस्य॑ वा॒च्यपि॑ भा॒गो अ॑स्ति ।

यदीग्ं॑ शृ॒णोत्य॒लकग्ं॑ शृणोति ॥ ८ ॥ १-३-१

न हि प्र॒वेद॑ सुकृ॒तस्य॒ पन्था॒मिति॑ ।

ऋ॒तुरृ॑तुना नु॒द्यमा॑नः ।

विन॑नादा॒भिधा॑वः ।

षष्टिश्च त्रिग्ंश॑का व॒ल्गाः ।

शु॒क्लकृ॑ष्णौ च॒ षाष्टि॑कौ ।

सा॒रा॒ग॒व॒स्त्रैर्ज॒रद॑क्षः ।

व॒स॒न्तो वसु॑भिस्स॒ह ।

सं॒व॒त्स॒रस्य॑ सवि॒तुः ।

प्रै॒ष॒कृत्प्र॑थ॒मः स्मृ॑तः ।

अ॒मूना॒दय॑तेत्य॒न्यान् ॥ ९ ॥ १-३-२

अ॒मूग्‍श्च॑ परि॒रक्ष॑तः ।

ए॒ता वा॒चः प्र॑युज्य॒न्ते ।

यत्रैत॑दुप॒दृश्य॑ते ।

ए॒तदे॒व वि॑जानी॒यात् ।

प्र॒माणं॑ काल॒पर्य॑ये ।

वि॒शे॒ष॒णं तु॑ वक्ष्या॒मः ।

ऋ॒तूनां᳚ तन्नि॒बोध॑त ।

शुक्लवासा॑ रुद्र॒गणः ।

ग्री॒ष्मेणा॑ऽऽवर्त॒ते स॑ह ।

नि॒जह॑न्पृथि॑वीग्ं स॒र्वाम् ॥ १० ॥ १-३-३

ज्यो॒तिषा᳚ऽप्रति॒ख्येन॑ सः ।

वि॒श्व॒रू॒पाणि॑ वासा॒ग्ं॒सि ।

आ॒दि॒त्यानां᳚ नि॒बोध॑त ।

संवत्सरीणं॑ कर्म॒फलम् ।

वर्षाभिर्द॑दता॒ग्ं॒ सह ।

अदुःखो॑ दुःखच॑क्षुरि॒व ।

तद्मा॑ पीत इव॒ दृश्य॑ते ।

शीतेना᳚व्यथ॑यन्नि॒व ।

रु॒रुद॑क्ष इव॒ दृश्य॑ते ।

ह्लादयते᳚ ज्वल॑तश्चै॒व ।

शा॒म्यत॑श्चास्य॒ चक्षु॑षी ।

या वै प्रजा भ्र॑ग्ग्‍श्य॒न्ते ।

संवत्सरात्ता भ्र॑ग्ग्‍श्य॒न्ते ।

या॒: प्रति॑तिष्ठ॒न्ति ।

संवत्सरे ताः प्रति॑तिष्ठ॒न्ति ।

व॒र्षाभ्य॑ इत्य॒र्थः ॥ ११ ॥ १-३-४

अक्षि॑दु॒:खोत्थि॑तस्यै॒व ।

वि॒प्रस॑न्ने क॒नीनि॑के ।

आङ्क्ते चाद्ग॑णं ना॒स्ति ।

ऋ॒भूणां᳚ तन्नि॒बोध॑त ।

क॒न॒का॒भानि॑ वासा॒ग्ं॒सि ।

अ॒हता॑नि नि॒भोद॑त ।

अन्नमश्नीत॑ मृज्मी॒त ।

अ॒हं वो॑ जीव॒नप्र॑दः ।

ए॒ता वा॒चः प्र॑युज्य॒न्ते ।

श॒रद्य॑त्रोप॒दृश्य॑ते ॥ १२ ॥ १-४-१

अभिधून्वन्तोऽभिघ्न॑न्त इ॒व ।

वा॒तव॑न्तो म॒रुद्ग॑णाः ।

अमुतो जेतुमिषुमु॑खमि॒व ।

सन्नद्धास्सह द॑दृशे॒ ह ।

अपध्वस्तैर्वस्तिव॑र्णैरि॒व ।

वि॒शि॒खास॑: कप॒र्दिनः ।

अक्रुद्धस्य योत्स्य॑मान॒स्य ।

क्रु॒द्धस्ये॑व॒ लोहि॑नी ।

हेमतश्चक्षु॑षी वि॒द्यात् ।

अ॒क्ष्णयो᳚: क्षिप॒णोरि॑व ॥ १३ ॥ १-४-२

दुर्भिक्षं देव॑लोके॒षु ।

म॒नूना॑मुद॒कं गृ॑हे ।

ए॒ता वा॒चः प्र॑वद॒न्तीः ।

वै॒द्युतो॑ यान्ति॒ शैशि॑रीः ।

ता अ॒ग्निः पव॑माना॒ अन्वै᳚क्षत ।

इ॒ह जी॑वि॒कामप॑रिपश्यन् ।

तस्यै॒षा भव॑ति ।

इ॒हेहव॑स्स्वत॒पसः ।

मरु॑त॒स्सूर्य॑त्वचः ।

शर्म॑ स॒प्रथा॒ आवृ॑णे ॥ १४ ॥ १-४-३

अति॑ता॒म्राणि॑ वासा॒ग्ं॒सि ।

अ॒ष्टिव॑ज्रिश॒तघ्नि॑ च ।

विश्वे देवा विप्र॑हर॒न्ति ।

अ॒ग्निजि॑ह्वा अ॒सश्च॑त ।

नैव देवो॑ न म॒र्त्यः ।

न राजा व॑रुणो॒ विभुः ।

नाग्निर्नेन्द्रो न प॑वमा॒नः ।

मा॒तृक्क॑च्चन॒ विद्य॑ते ।

दि॒व्यस्यैका॒ धनु॑रार्त्निः ।

पृ॒थि॒व्यामप॑रा श्रि॒ता ॥ १५ ॥ १-५-१

तस्येन्द्रो वम्रि॑रूपे॒ण ।

ध॒नुर्ज्या॑मच्छि॒नथ्स्व॑यम् ।

तदि॑न्द्र॒धनु॑रित्य॒ज्यम् ।

अ॒भ्रव॑र्णेषु॒ चक्ष॑ते ।

एतदेव शम्योर्बार्ह॑स्पत्य॒स्य ।

ए॒तद्रु॑द्रस्य॒ धनुः ।

रु॒द्रस्य॑ त्वेव॒ धनु॑रार्त्निः ।

शिर॒ उत्पि॑पेष ।

स प्र॑व॒र्ग्यो॑ऽभवत् ।

तस्मा॒द्यस्सप्र॑व॒र्ग्येण॑ य॒ज्ञेन॒ यज॑ते ।

रु॒द्रस्य॒ स शिर॒: प्रति॑दधाति ।

नैनग्ं॑ रु॒द्र आरु॑को भवति ।

य ए॒वं वेद॑ ॥ १६ ॥ १-५-२

अ॒त्यू॒र्ध्वा॒क्षोऽति॑रश्चात् ।

शिशि॑रः प्र॒दृश्य॑ते ।

नैव रूपं न॑ वासा॒ग्ं॒सि ।

न चक्षु॑: प्रति॒दृश्य॑ते ।

अ॒न्योन्यं॒ तु न॑ हिग्ग् स्रा॒तः ।

स॒तस्त॑द्देव॒लक्ष॑णम् ।

लोहितोऽक्ष्णि शा॑रशी॒र्ष्णिः ।

सू॒र्यस्यो॑दय॒नं प्र॑ति ।

त्वं करोषि॑न्यञ्ज॒लिकाम् ।

त्वं॒ करो॑षि नि॒जानु॑काम् ॥ १७ ॥ १-६-१

निजानुका मे᳚न्यञ्ज॒लिका ।

अमी वाचमुपास॑तामि॒ति ।

तस्मै सर्व ऋतवो॑ नम॒न्ते ।

मर्यादाकरत्वात्प्र॑पुरो॒धाम् ।

ब्राह्मण॑ आप्नो॒ति ।

य ए॑वं वे॒द ।

स खलु संवत्सर एतैस्सेनानी॑भिस्स॒ह ।

इन्द्राय सर्वान्कामान॑भिव॒हति ।

स द्र॒प्सः ।

तस्यै॒षा भव॑ति ॥ १८ ॥ १-६-२

अव॑द्र॒प्सो अग्ं॑शु॒मती॑मतिष्ठत् ।

इ॒या॒नः कृ॒ष्णो द॒शभि॑: स॒हस्रै᳚: ।

आव॒र्तमिन्द्र॒: शच्या॒ धम॑न्तम् ।

उपस्नुहि तं नृमणामथ॑द्रामि॒ति ।

एतयैवेन्द्रः सलावृ॑क्या स॒ह ।

असुरान्प॑रिवृ॒श्चति ।

पृथि॑व्य॒ग्ं॒शुम॑ती ।

ताम॒न्वव॑स्थितः संवत्स॒रो दि॒वं च॑ ।

नैवं विदुषाऽऽचार्या᳚न्तेवा॒सिनौ ।

अन्योन्यस्मै᳚ द्रुह्या॒ताम् ।

यो द्रु॒ह्यति ।

भ्रश्यते स्व॑र्गाल्लो॒कात् ।

इत्यृतुम॑ण्डला॒नि ।

सूर्यमण्डला᳚न्याख्या॒यिकाः ।

अत ऊर्ध्वग्ं स॑निर्व॒चनाः ॥ १९ ॥ १-६-३

आरोगो भ्राजः पटर॑: पत॒ङ्गः ।

स्वर्णरो ज्योतिषीमान्॑ विभा॒सः ।

ते अस्मै सर्वे दिवमा॑तप॒न्ति ।

ऊर्जं दुहाना अनपस्फुर॑न्त इ॒ति ।

कश्य॑पोऽष्ट॒मः ।

स महामेरुं न॑ जहा॒ति ।

तस्यै॒षा भव॑ति ।

यत्ते॒ शिल्पं॑ कश्यप रोच॒नाव॑त् ।

इ॒न्द्रि॒याव॑त्पुष्क॒लं चि॒त्रभा॑नु ।

यस्मि॒न्त्सूर्या॒ अर्पि॑तास्स॒प्त सा॒कम् ॥ २० ॥ १-७-१

तस्मिन्राजानमधिविश्रये॑ममि॒ति ।

ते अस्मै सर्वे कश्यपाज्ज्योति॑र्लभ॒न्ते ।

तान्सोमः कश्यपादधि॑निर्द्ध॒मति ।

भ्रस्ताकर्मकृ॑दिवै॒वम् ।

प्राणो जीवानीन्द्रिय॑जीवा॒नि ।

सप्त शीर्ष॑ण्याः प्रा॒णाः ।

सूर्या इ॑त्याचा॒र्याः ।

अपश्यमहमेतान्त्सप्त सू᳚र्यानि॒ति ।

पञ्चकर्णो॑ वात्स्या॒यनः ।

सप्तकर्ण॑श्च प्ला॒क्षिः ॥ २१ ॥ १-७-२ [१६*३३]

आनुश्रविक एव नौ कश्य॑प इ॒ति ।

उभौ॑ वेद॒यिते ।

न हि शेकुमिव महामे॑रुं ग॒न्तुम् ।

अपश्यमहमेतत्सूर्यमण्डलं परिव॑र्तमा॒नम् ।

गा॒र्ग्यः प्रा॑णत्रा॒तः ।

गच्छन्त म॑हामे॒रुम् ।

एकं॑ चाज॒हतम् ।

भ्राजपटरपत॑ङ्गा नि॒हने ।

तिष्ठन्ना॑तप॒न्ति ।

तस्मा॑दि॒ह तप्त्रि॑तपाः ॥ २२ ॥ १-७-३

अ॒मुत्रे॒तरे ।

तस्मा॑दि॒हातप्त्रि॑तपाः ।

तेषा॑मेषा॒ भव॑ति ।

स॒प्त सूर्या॒ दिव॒मनु॒प्रवि॑ष्टाः ।

तान॒न्वेति॑ प॒थिभि॑र्दक्षि॒णावान्॑ ।

ते अस्मै सर्वे घृतमा॑तप॒न्ति ।

ऊर्जं दुहाना अनपस्फुर॑न्त इ॒ति ।

सप्तर्त्विजस्सूर्या इ॑त्याचा॒र्याः ।

तेषा॑मेषा॒ भव॑ति ।

स॒प्त दिशो॒ नाना॑सूर्याः ॥ २३ ॥ १-७-४

स॒प्त होता॑र ऋ॒त्विज॑: ।

देवा आदित्या॑ ये स॒प्त ।

तेभिस्सोमाभीरक्ष॑ण इ॒ति ।

तद॑प्याम्ना॒यः ।

दिग्भ्राजः ऋतू᳚न् करो॒ति ।

एत॑यैवा॒वृता सहस्रसूर्यताया इति वै॑शम्पा॒यनः ।

तस्यै॒षा भव॑ति ।

यद्द्याव॑ इन्द्र ते श॒तग्ंश॒तं भूमी᳚: ।

उ॒त स्युः ।

नत्वा॑ वज्रिन्स॒हस्र॒ग्ं॒ सूर्या᳚: ॥ २४ ॥ १-७-५

अनुनजातमष्ट रोद॑सी इ॒ति ।

नानालिङ्गत्वादृतूनां नाना॑सूर्य॒त्वम् ।

अष्टौ तु व्यवसि॑ता इ॒ति ।

सूर्यमण्डलान्यष्टा॑त ऊ॒र्ध्वम् ।

तेषा॑मेषा॒ भव॑ति ।

चि॒त्रं दे॒वाना॒मुद॑गा॒दनी॑कम् ।

चक्षु॑र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒ग्नेः ।

आप्रा॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्षम् ।

सूर्य आत्मा जगतस्तस्थु॑षश्चे॒ति ॥ २५ ॥ १-७-६

क्वेदमभ्र॑न्निवि॒शते ।

क्वायग्ं॑ संवत्स॒रो मि॑थः ।

क्वाहः क्वेयन्दे॑व रा॒त्री ।

क्व मासा ऋ॑तव॒: श्रिताः ।

अर्धमासा॑ मुहू॒र्ताः ।

निमेषास्तु॑टिभि॒स्सह ।

क्वेमा आपो नि॑विश॒न्ते ।

य॒दीतो॑ यान्ति॒ सम्प्र॑ति ।

काला अप्सु नि॑विश॒न्ते ।

आ॒पस्सूर्ये॑ स॒माहि॑ताः ॥ २६ ॥ १-८-१

अभ्रा᳚ण्य॒पः प्र॑पद्य॒न्ते ।

वि॒द्युत्सूर्ये॑ स॒माहि॑ता ।

अनवर्णे इ॑मे भू॒मी ।

इ॒यं चा॑सौ च॒ रोद॑सी ।

किग्ग्‍स्विदत्रान्त॑रा भू॒तम् ।

ये॒नेमे वि॑धृते॒ उभे ।

वि॒ष्णुना॑ विधृ॑ते भू॒मी ।

इ॒ति व॑त्सस्य॒ वेद॑ना ।

इरा॑वती धेनु॒मती॒ हि भू॒तम् ।

सू॒य॒व॒सिनी॒ मनु॑षे दश॒स्ये᳚ ॥ २७ ॥ १-८-२

व्य॑ष्टभ्ना॒द्रोद॑सी॒ विष्ण॑वे॒ते ।

दा॒धर्थ॑ पृथि॒वीम॒भितो॑ म॒यूखै᳚: ।

किं तद्विष्णोर्ब॑लमा॒हुः ।

का॒ दीप्ति॑: किं प॒राय॑णम् ।

एको॑ य॒द्धार॑यद्दे॒वः ।

रे॒जती॑ रोद॒सी उ॑भे ।

वाताद्विष्णोर्ब॑लमा॒हुः ।

अ॒क्षरा᳚द्दीप्ति॒रुच्य॑ते ।

त्रि॒पदा॒द्धार॑यद्दे॒वः ।

यद्विष्णो॑रेक॒मुत्त॑मम् ॥ २८ ॥ १-८-३

अ॒ग्नयो॑ वाय॑वश्चै॒व ।

ए॒तद॑स्य प॒राय॑णम् ।

पृच्छामि त्वा प॑रं मृ॒त्युम् ।

अ॒वमं॑ मध्य॒मञ्च॑तुम् ।

लो॒कञ्च॒ पुण्य॑पापा॒नाम् ।

ए॒तत्पृ॑च्छामि॒ सम्प्र॑ति ।

अ॒मुमा॑हुः प॑रं मृ॒त्युम् ।

प॒वमा॑नं तु॒ मध्य॑मम् ।

अ॒ग्निरे॒वाव॑मो मृ॒त्युः ।

च॒न्द्रमा᳚श्चतु॒रुच्य॑ते ॥ २९ ॥ १-८-४

अ॒ना॒भो॒गाः प॑रं मृ॒त्युम् ।

पा॒पास्स॑म्यन्ति॒ सर्व॑दा ।

आभोगास्त्वेव॑ सम्य॒न्ति ।

य॒त्र पु॑ण्यकृ॒तो ज॑नाः ।

ततो॑ म॒ध्यम॑माय॒न्ति ।

च॒तुम॑ग्निं च॒ सम्प्र॑ति ।

पृच्छामि त्वा॑ पाप॒कृतः ।

य॒त्र या॑तय॒ते य॑मः ।

त्वं नस्तद्ब्रह्म॑न् प्रबू॒हि ।

य॒दि वे᳚त्थाऽस॒तो गृ॑हान् ॥ ३० ॥ १-८-५

क॒श्यपा॑दुदि॑तास्सू॒र्याः ।

पा॒पान्नि॑र्घ्नन्ति॒ सर्व॑दा ।

रोदस्योरन्त॑र्देशे॒षु ।

तत्र न्यस्यन्ते॑ वास॒वैः ।

तेऽशरीराः प्र॑पद्य॒न्ते ।

य॒थाऽपु॑ण्यस्य॒ कर्म॑णः ।

अपा᳚ण्य॒पाद॑केशा॒सः ।

त॒त्र ते॑ऽयोनि॒जा ज॑नाः ।

मृत्वा पुनर्मृत्युमा॑पद्य॒न्ते ।

अ॒द्यमा॑नास्स्व॒कर्म॑भिः ॥ ३१ ॥ १-८-६

आशातिकाः क्रिम॑य इ॒व ।

ततः पूयन्ते॑ वास॒वैः ।

अपै॑तं मृ॒त्युं ज॑यति ।

य ए॒वं वेद॑ ।

स खल्वैवं॑ विद्ब्रा॒ह्मणः ।

दी॒र्घश्रु॑त्तमो॒ भव॑ति ।

कश्य॑प॒स्याति॑थि॒स्सिद्धग॑मन॒स्सिद्धाग॑मनः ।

तस्यै॒षा भव॑ति ।

आ यस्मि᳚न्थ्स॒प्त वा॑स॒वाः ।

रोह॑न्ति पू॒र्व्या॑ रुह॑: ॥ ३२ ॥ १-८-७

ऋषि॑र्ह दीर्घ॒श्रुत्त॑मः ।

इन्द्रस्य घर्मो अति॑थिरि॒ति ।

कश्यपः पश्य॑को भ॒वति ।

यत्सर्वं परिपश्यती॑ति सौ॒क्ष्म्यात् ।

अथाग्ने॑रष्टपु॑रुष॒स्य ।

तस्यै॒षा भव॑ति ।

अग्ने॒ नय॑ सु॒पथा॑ रा॒ये अ॒स्मान् ।

विश्वा॑नि देव व॒युना॑नि वि॒द्वान् ।

यु॒यो॒ध्य॑स्मज्जु॑हुरा॒णमेन॑: ।

भूयिष्ठान्ते नम उक्तिं वि॑धेमे॒ति ॥ ३३ ॥ १-८-८

अग्निश्च जात॑वेदा॒श्च ।

सहोजा अ॑जिरा॒प्रभुः ।

वैश्वानरो न॑र्यापा॒श्च ।

प॒ङ्क्तिरा॑धाश्च॒ सप्त॑मः

विसर्पेवाऽष्ट॑मोऽग्नी॒नाम् ।

एतेऽष्टौ वसवः क्षि॑ता इ॒ति ।

यथर्त्वेवाग्नेरर्चिर्वर्ण॑विशे॒षाः ।

नीलार्चिश्च पीतका᳚र्चिश्चे॒ति ।

अथ वायोरेकादशपुरुषस्यैकादश॑स्त्रीक॒स्य ।

प्रभ्राजमाना व्य॑वदा॒ताः ॥ ३४ ॥ १-९-१

याश्च वासु॑किवै॒द्युताः ।

रजताः परु॑षाः श्या॒माः ।

कपिला अ॑तिलो॒हिताः ।

ऊर्ध्वा अवप॑तन्ता॒श्च ।

वैद्युत इ॑त्येका॒दश ।

नैनं वैद्युतो॑ हिन॒स्ति ।

य ए॑वं वे॒द ।

स होवाच व्यासः पा॑राश॒र्यः ।

विद्युद्वधमेवाहं मृत्युमै᳚च्छमि॒ति ।

न त्वका॑मग्ं ह॒न्ति ॥ ३५ ॥ १-९-२

य ए॑वं वे॒द ।

अथ ग॑न्धर्व॒गणाः ।

स्वान॒भ्राट् ।

अङ्घा॑रि॒र्बम्भा॑रिः ।

हस्त॒स्सुह॑स्तः ।

कृशा॑नुर्वि॒श्वाव॑सुः ।

मूर्धन्वान्थ्सू᳚र्यव॒र्चाः ।

कृतिरित्येकादश ग॑न्धर्व॒गणाः ।

देवाश्च म॑हादे॒वाः ।

रश्मयश्च देवा॑ गर॒गिरः ॥ ३६ ॥ १-९-३

नैनं गरो॑ हिन॒स्ति ।

य ए॑वं वे॒द ।

गौ॒रीमि॑माय सलि॒लानि॒ तक्ष॑ती ।

एक॑पदी द्वि॒पदी॒ सा चतु॑ष्पदी ।

अ॒ष्टापदी॒ नव॑पदी बभू॒वुषी᳚ ।

सहस्राक्षरा परमे व्यो॑मन्नि॒ति ।

वाचो॑ विशे॒षणम् ।

अथ निगद॑व्याख्या॒ताः ।

ताननुक्र॑मिष्या॒मः ।

व॒राहव॑स्सवत॒पसः ॥ ३७ ॥ १-९-४

वि॒द्युन्म॑हसो॒ धूप॑यः ।

श्वापयो गृहमेधा᳚श्चेत्ये॒ते ।

ये॒ चेमेऽशि॑मिवि॒द्विषः ।

पर्जन्यास्सप्त पृथिवीमभिव॑र्ष॒न्ति ।

वृष्टि॑भिरि॒ति ।

एतयैव विभक्तिवि॑परी॒ताः ।

स॒प्तभि॒र्वातै॑रुदी॒रिताः ।

अमूँल्लोकानभिव॑र्ष॒न्ति ।

तेषा॑मेषा॒ भव॑ति ।

स॒मा॒नमे॒तदुद॑कम् ॥ ३८ ॥ १-९-५

उ॒च्चैत्य॑व॒चाह॑भिः ।

भूमिं॑ प॒र्जन्या॒ जिन्व॑न्ति ।

दिवं जिन्वन्त्यग्न॑य इ॒ति ।

यदक्ष॑रं भू॒तकृ॑तम् ।

विश्वे॑ देवा उ॒पास॑ते ।

म॒हर्षि॑मस्य गो॒प्तारम्᳚ ।

ज॒मद॑ग्नि॒मकु॑र्वत ।

ज॒मद॑ग्नि॒राप्या॑यते ।

छन्दो॑भिश्चतुरुत्त॒रैः ।

राज्ञ॒स्सोम॑स्य तृ॒प्तास॑: ॥ ३९ ॥ १-९-६

ब्रह्म॑णा वी॒र्या॑वता ।

शि॒वा न॑: प्र॒दिशो॒ दिश॑: ।

तच्छ॒म्योरावृ॑णीमहे ।

गा॒तुं य॒ज्ञाय॑ ।

गा॒तुं य॒ज्ञप॑तये ।

दैवी᳚स्व॒स्तिर॑स्तु नः ।

स्व॒स्तिर्मानु॑षेभ्यः ।

ऊ॒र्ध्वं जि॑गातु भेष॒जम् ।

शन्नो॑ अस्तु द्वि॒पदे᳚ ।

शम् चतु॑ष्पदे ।

सोमपा ३ असोमपा ३ इति निगद॑व्याख्या॒ताः ॥ ४० ॥ १-९-७

स॒ह॒स्र॒वृदि॑यं भू॒मिः ।

प॒रं व्यो॑म स॒हस्र॑वृत् ।

अ॒श्विना॑ भुज्यू॑ नास॒त्या ।

वि॒श्वस्य॑ जग॒तस्प॑ती ।

जाया भूमिः प॑तिर्व्यो॒म ।

मि॒थुन॑न्ता अ॒तुर्य॑थुः ।

पुत्रो बृहस्प॑ती रु॒द्रः ।

स॒रमा॑ इति॑ स्त्रीपु॒मम् ।

शु॒क्रं वा॑म॒न्यद्य॑ज॒तं वा॑म॒न्यत् ।

विषु॑रूपे॒ अह॑नी॒ द्यौरि॑व स्थः ॥ ४१ ॥ १-१०-१

विश्वा॒ हि मा॒या अव॑थः स्वधावन्तौ ।

भ॒द्रा वां᳚ पूषणावि॒ह रा॒तिर॑स्तु ।

वासा᳚त्यौ चि॒त्रौ जग॑तो नि॒धानौ᳚ ।

द्यावा॑भूमी च॒रथ॑: स॒ग्ं॒ सखा॑यौ ।

ताव॒श्विना॑ रा॒सभा᳚श्वा॒ हवं॑ मे ।

शु॒भ॒स्प॒ती॒ आ॒गतग्ं॑ सू॒र्यया॑ स॒ह ।

त्युग्रो॑ह भु॒ज्युम॑श्विनोदमे॒घे ।

र॒यिन्न कश्चि॑न्ममृ॒वां २ अवा॑हाः ।

तमू॑हथुर्नौ॒भिरा᳚त्म॒न्वती॑भिः ।

अ॒न्त॒रि॒क्ष॒प्रुड्भि॒रपो॑दकाभिः ॥ ४२ ॥ १-१०-२

ति॒स्रः क्षप॒स्त्रिरहा॑ऽति॒व्रज॑द्भिः ।

नास॑त्या भु॒ज्युमू॑हथुः पत॒ङ्गैः ।

स॒मु॒द्रस्य॒ धन्व॑न्ना॒र्द्रस्य॑ पा॒रे ।

त्रि॒भीरथै᳚श्श॒तप॑द्भि॒: षड॑श्वै॒: ।

स॒वि॒तारं॒ वित॑न्वन्तम् ।

अनु॑बध्नाति शाम्ब॒रः ।

आपपूरुषम्ब॑रश्चै॒व ।

स॒विता॑ऽरेप॒सो॑ भवत् ।

त्यग्ं सुतृप्तं वि॑दित्वै॒व ।

ब॒हुसो॑म गि॒रं व॑शी ॥ ४३ ॥ १-१०-३

अन्वेति तुग्रो व॑क्रिया॒न्तम् ।

आयसूयान्त्सोम॑तृप्सु॒षु ।

स सङ्ग्रामस्तमो᳚द्योऽत्यो॒तः ।

वाचो गाः पि॑पाति॒ तत् ।

स तद्गोभिस्स्त्वा᳚ऽत्येत्य॒न्ये ।

र॒क्षसा॑ऽनन्वि॒ताश्च॑ ये ।

अ॒न्वेति॒ परि॑वृत्या॒ऽस्तः ।

ए॒वमे॒तौ स्थो॑ अश्विना ।

ते ए॒ते द्यु॑:पृथि॒व्योः ।

अह॑रह॒र्गर्भ॑न्दधाथे ॥ ४४ ॥ १-१०-४

तयो॑रे॒तौ व॒त्साव॑होरा॒त्रे ।

पृ॒थि॒व्या अह॑: ।

दि॒वो रात्रि॑: ।

ता अवि॑सृष्ठौ ।

दम्प॑ती ए॒व भ॑वतः ।

तयो॑रे॒तौ व॒त्सौ ।

अ॒ग्निश्चा॑दित्य॒श्च॑ ।

रा॒त्रेर्व॒त्सः ।

श्वे॒त आ॑दि॒त्यः ।

अह्नो॒ऽग्निः ॥ ४५ ॥ १-१०-५

ता॒म्रो अ॑रु॒णः ।

ता अवि॑सृष्टौ ।

दम्प॑ती ए॒व भ॑वतः ।

तयो॑रे॒तौ व॒त्सौ ।

वृ॒त्रश्च॑ वैद्यु॒तश्च॑ ।

अ॒ग्नेर्वृ॒त्रः ।

वै॒द्युत॑ आदि॒त्यस्य॑ ।

ता अवि॑सृष्टौ ।

दम्प॑ती ए॒व भ॑वतः ।

तयो॑रे॒तौ व॒त्सौ ॥ ४६ ॥ १-१०-६

उ॒ष्मा च॑ नीहा॒रश्च॑ ।

वृ॒त्रस्यो॒ष्मा ।

वै॒द्यु॒तस्य॑ नीहा॒रः ।

तौ तावे॒व प्रति॑पद्येते ।

सेयग्ं रात्री॑ ग॒र्भिणी॑ पु॒त्रेण॒ संव॑सति ।

तस्या॒ वा ए॒तदु॒ल्बणम्᳚ ।

यद्रात्रौ॑ र॒श्मय॑: ।

यथा॒ गोर्ग॒र्भिण्या॑ उ॒ल्बणम्᳚ ।

ए॒वमे॒तस्या॑ उ॒ल्बणम्᳚ ।

प्रजयिष्णुः प्रजया च पशुभि॑श्च भ॒वति ।

य ए॑वं वे॒द ।

एतमुद्यन्तमपिय॑न्तं चे॒ति ।

आदित्यः पुण्य॑स्य व॒त्सः ।

अथ पवि॑त्राङ्गि॒रसः ॥ ४७ ॥ १-१०-७

प॒वित्र॑वन्त॒: परि॒वाज॒मास॑ते ।

पि॒तैषां᳚ प्र॒त्नो अ॒भिर॑क्षति व्र॒तम् ।

म॒हस्स॑मुद्रं वरु॑णस्ति॒रोद॑धे ।

धीरा॑ इच्छेकु॒र्धरु॑णेष्वा॒रभम्᳚ ।

प॒वि॑त्रं ते॒ वित॑तं॒ ब्रह्म॑ण॒स्पते᳚ ।

प्रभु॒र्गात्रा॑णि॒ पर्ये॑षि वि॒श्वत॑: ।

अत॑प्ततनू॒र्न तदा॒मो अ॑श्नुते ।

शृ॒तास॒ इद्वह॑न्त॒स्तत्समा॑शत ।

ब्र॒ह्मा दे॒वाना᳚म् ।

अस॑तस्स॒द्ये तत॑क्षुः ॥ ४८ ॥ १-११-१

ऋष॑यस्स॒प्तात्रि॑श्च॒ यत् ।

सर्वेऽत्रयो अ॑गस्त्य॒श्च ।

नक्ष॑त्रै॒श्शङ्कृ॑तोऽवसन् ।

अथ॑ सवितु॒: श्यावाश्व॒स्याऽवर्ति॑कामस्य ।

अ॒मी य ऋक्षा॒ निहि॑तास उ॒च्चा ।

नक्तं॒ ददृ॑श्रे॒ कुहा॑चि॒द्दिवे॑युः ।

अद॑ब्धानि॒ वरु॑णस्य व्र॒तानि॑ ।

वि॒चा॒कश॑च्च॒न्द्रमा॒ नक्ष॑त्रमेति ।

तत्स॑वि॒तुर्वरे᳚ण्यम् ।

भर्गो॑ दे॒वस्य॑ धीमहि ॥ ४९ ॥ १-११-२

धियो॒ यो न॑: प्रचो॒दया᳚त् ।

तत्स॑वि॒तुर्वृ॑णीमहे ।

व॒यन्दे॒वस्य॒ भोज॑नम् ।

श्रेष्ठग्ं॑सर्व॒धात॑मम् ।

तुरं॒ भग॑स्य धीमहि ।

अपा॑गूहत सविता॒ तृभीन्॑ ।

सर्वा᳚न्दि॒वो अन्ध॑सः ।

नक्त॒न्यान्य॑भवन्दृ॒शे ।

अस्थ्य॒स्थ्ना सम्भ॑विष्यामः ।

नाम॒ नामै॒व ना॒म मे᳚ ॥ ५० ॥ १-११-३

नपुग्‍ंस॑कं॒ पुमा॒ग्॒‍ंस्त्र्य॑स्मि ।

स्थाव॑रोऽस्म्यथ॒ जङ्ग॑मः ।

य॒जेऽयक्षि॒ यष्टा॒हे च॑ ।

मया॑ भू॒तान्य॑यक्षत ।

प॒शवो॑ मम॑ भूता॒नि ।

अनूबन्ध्योऽस्म्य॑हं वि॒भुः ।

स्त्रिय॑स्स॒तीः ।

ता उ॑ मे पु॒ग्॒‍ंस आ॑हुः ।

पश्य॑दक्ष॒ण्वान्नविचे॑तद॒न्धः ।

क॒विर्यः पु॒त्रस्स इ॒मा चि॑केत ॥ ५१ ॥ १-११-४

यस्ता वि॑जा॒नाथ्स॑वि॒तुः पि॒ता स॑त् ।

अ॒न्धो मणिम॑विन्दत् ।

तम॑नङ्गुलि॒राव॑यत् ।

अ॒ग्री॒वः प्रत्य॑मुञ्चत् ।

तमजि॑ह्वा अ॒सश्च॑त ।

ऊर्ध्वमूलम॑वाक्छा॒खम् ।

वृ॒क्षं यो॑ वेद॒ सम्प्र॑ति ।

न स जातु जन॑: श्रद्द॒ध्यात् ।

मृ॒त्युर्मा॑ मार॒यादि॑तिः ।

हसितग्‍ं रुदि॑तङ्गी॒तम् ॥ ५२ ॥ १-११-५

वीणा॑पणव॒लासि॑तम् ।

मृ॒तञ्जी॒वं च॑ यत्कि॒ञ्चित् ।

अ॒ङ्गानि॑ स्नेव॒ विद्धि॑ तत् ।

अतृ॑ष्य॒ग्ग्॒स्तृष्य॑ ध्यायत् ।

अ॒स्माज्जा॒ता मे॑ मिथू॒ चरन्॑ ।

पुत्रो निरृत्या॑ वैदे॒हः ।

अ॒चेता॑ यश्च॒ चेत॑नः ।

स॒ तं मणिम॑विन्दत् ।

सो॑ऽनङ्गुलि॒राव॑यत् ।

सो॒ऽग्री॒वः प्रत्य॑मुञ्चत् ॥ ५३ ॥ १-११-६

सोऽजि॑ह्वो अ॒सश्च॑त ।

नैतमृषिं विदित्वा नग॑रं प्र॒विशेत् ।

य॑दि प्र॒विशेत् ।

मि॒थौ चरि॑त्वा प्र॒विशेत् ।

तथ्सम्भव॑स्य व्र॒तम् ।

आ॒तम॑ग्ने र॒थन्ति॑ष्ठ ।

एका᳚श्वमेक॒योज॑नम् ।

एकचक्र॑मेक॒धुरम् ।

वा॒तध्रा॑जिग॒तिं वि॑भो ।

न॒ रि॒ष्यति॑ न व्य॒थते ॥ ५४ ॥ १-११-७

ना॒स्याक्षो॑ यातु॒ सज्ज॑ति ।

यच्छ्वेता᳚न्रोहि॑ताग्‍ंश्चा॒ग्नेः ।

र॒थे यु॑क्त्वाऽधि॒तिष्ठ॑ति ।

एकया च दशभिश्च॑ स्वभू॒ते ।

द्वाभ्यामिष्टये विग्॑‍ंशत्या॒ च ।

तिसृभिश्च वहसे त्रिग्॑‍ंशता॒ च ।

नियुद्भिर्वायविहिता॑ विमु॒ञ्च ॥ ५५ ॥ १-११-८

आत॑नुष्व॒ प्रत॑नुष्व ।

उ॒द्धमाऽऽध॑म॒ सन्ध॑म ।

आदित्ये चन्द्र॑वर्णा॒नाम् ।

गर्भ॒माधे॑हि॒ यः पुमान्॑ ।

इ॒तस्सि॒क्तग्‍ं सूर्य॑गतम् ।

च॒न्द्रम॑से॒ रस॑ङ्कृधि ।

वारादञ्जन॑याग्रे॒ऽग्निम् ।

य एको॑ रुद्र॒ उच्य॑ते ।

अ॒स॒ङ्ख्या॒तास्स॑हस्रा॒णि ।

स्म॒र्यते॑ न च॒ दृश्य॑ते ॥ ५६ ॥ १-१२-१

ए॒वमे॒तन्नि॑बोधत ।

आम॒न्द्रैरि॑न्द्र॒ हरि॑भिः ।

या॒हि म॒यूर॑रोमभिः ।

मा त्वा केचिन्नियेमुरि॑न्न पा॒शिनः ।

द॒ध॒न्वेव॒ ता इ॑हि ।

मा म॒न्द्रैरि॑न्द्र॒ हरि॑भिः ।

या॒मि म॒यूर॑रोमभिः ।

मा मा केचिन्न्येमुरि॑न्न पा॒शिनः ।

नि॒ध॒न्वेव॒ तां २ इ॑मि ।

अणुभिश्च म॑हद्भि॒श्च ॥ ५७ ॥ १-१२-२

नि॒घृष्वै॑रस॒मायु॑तैः ।

कालैर्हरित्व॑माप॒न्नैः ।

इन्द्राया॑हि स॒हस्र॑युक् ।

अ॒ग्निर्वि॒भ्राष्टि॑वसनः ।

वा॒युश्श्वेत॑सिकद्रु॒कः ।

सं॒व॒थ्स॒रो वि॑षू॒वर्णै॑: ।

नित्या॒स्तेऽनुच॑रास्त॒व ।

सुब्रह्मण्योग्‍ं सुब्रह्मण्योग्‍ं सु॑ब्रह्म॒ण्योम् ।

इन्द्रागच्छ हरिव आगच्छ मे॑धाति॒थेः ।

मेष वृषणश्व॑स्य मे॒ने ॥ ५८ ॥ १-१२-३

गौरावस्कन्दिन्नहल्या॑यै जा॒र ।

कौशिकब्राह्मण गौतम॑ब्रुवा॒ण ।

अ॒रु॒णाश्वा॑ इ॒हाग॑ताः ।

वस॑वः पृथिवि॒क्षित॑: ।

अ॒ष्टौ दि॒ग्वास॑सो॒ऽग्नय॑: ।

अग्निश्च जातवेदा᳚श्चेत्ये॒ते ।

ताम्राश्वा᳚स्ताम्र॒रथाः ।

ताम्रवर्णा᳚स्तथा॒ऽसिताः ।

दण्डहस्ता᳚: खाद॒ग्दतः ।

इतो रुद्रा᳚: परा॒ङ्गताः ॥ ५९ ॥ १-१२-४

उक्तग्ग्‍ स्थानं प्रमाणञ्च॑ पुर॒ इत ।

बृह॒स्पति॑श्च सवि॒ता च॑ ।

वि॒श्वरू॑पैरि॒हाग॑ताम् ।

रथे॑नोदक॒वर्त्म॑ना ।

अ॒प्सुषा॑ इति॒ तद्द्व॑योः ।

उक्तो वेषो॑ वासा॒ग्॒‍ंसि च ।

कालावयवानामित॑: प्रती॒च्या ।

वासात्या॑ इत्य॒श्विनोः ।

कोऽन्तरिक्षे शब्दङ्क॑रोती॒ति ।

वासिष्ठौ रौहिणो मीमाग्॑‍ंसाञ्च॒क्रे ।

तस्यै॒षा भव॑ति ।

वा॒श्रेव॑ वि॒द्युदिति॑ ।

ब्रह्म॑ण उ॒दर॑णमसि ।

ब्रह्म॑ण उदी॒रण॑मसि ।

ब्रह्म॑ण आ॒स्तर॑णमसि ।

ब्रह्म॑ण उप॒स्तर॑णमसि ॥ ६० ॥ १-१२-५

अ॒ष्टयो॑नीम॒ष्टपु॑त्राम् ।

अ॒ष्टप॑त्नीमि॒मां मही᳚म् ।

अ॒हं वेद॒ न मे॑ मृत्युः ।

नचामृ॑त्युर॒घाऽह॑रत् ।

अ॒ष्टयो᳚न्य॒ष्टपु॑त्रम् ।

अ॒ष्टप॑दि॒दम॒न्तरि॑क्षम् ।

अ॒हं वेद॒ न मे॑ मृत्युः ।

नचामृ॑त्युर॒घाऽह॑रत् ।

अ॒ष्टयो॑नीम॒ष्टपु॑त्राम् ।

अ॒ष्टप॑त्नीम॒मून्दिवम्᳚ ॥ ६१ ॥ १-१३-१

अ॒हं वेद॒ न मे॑ मृत्युः ।

नचामृ॑त्युर॒घाऽऽह॑रत् ।

सु॒त्रामा॑णं म॒हीमू॒षु ।

अदि॑ति॒र्द्यौरदि॑तिर॒न्तरि॑क्षम् ।

अदि॑तिर्मा॒ता स पि॒ता स पु॒त्रः ।

विश्वे॑ दे॒वा अदि॑ति॒: पञ्च॒जना᳚: ।

अदि॑तिर्जा॒तमदि॑ति॒र्जनि॑त्वम् ।

अ॒ष्टौ पु॒त्रासो॒ अदि॑तेः ।

ये जा॒तास्त॒न्व॑: परि॑ ।

दे॒वां २ उप॑प्रैत्स॒प्तभि॑: ॥ ६२ ॥ १-१३-२

प॒रा॒ मा॒र्ता॒ण्डमास्य॑त् ।

स॒प्तभि॑: पु॒त्रैरदि॑तिः ।

उप॒प्रैत्पू॒र्व्यं॑ युगम्᳚ ।

प्र॒जायै॑ मृ॒त्यवे त॑त् ।

प॒रा॒ मा॒र्ता॒ण्डमाभ॑र॒दिति॑ ।

ताननुक्र॑मिष्या॒मः ।

मि॒त्रश्च॒ वरु॑णश्च ।

धा॒ता चा᳚र्या॒मा च॑ ।

अग्‍ंश॑श्च॒ भग॑श्च ।

इन्द्रश्च विवस्वाग्॑‍ंश्चेत्ये॒ते ।

हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भो ह॒ग्॒‍ंसश्शु॑चि॒षत् ।

ब्रह्म॑जज्ञा॒नम् तदित्प॒दमिति॑ ।

ग॒र्भः प्रा॑जाप॒त्यः ।

अथ॒ पुरु॑षः स॒प्तपुरु॑षः ॥ ६३ ॥ १-१३-३

योऽसौ॑ त॒पन्नु॒देति॑ ।

स सर्वे॑षां भू॒तानां᳚ प्रा॒णाना॒दायो॒देति॑ ।

मा मे᳚ प्र॒जया॒ मा प॑शू॒नाम् ।

मा मम॑ प्रा॒णाना॒दायोद॑गाः ।

अ॒सौ यो᳚ऽस्त॒मेति॑ ।

स सर्वे॑षां भू॒तानां᳚ प्रा॒णाना॒दाया॒स्तमेति॑ ।

मा मे᳚ प्र॒जया॒ मा प॑शू॒नाम् ।

मा मम॑ प्रा॒णाना॒दायाऽस्त॑ङ्गाः ।

अ॒सौ य आ॒पूर्य॑ति ।

स सर्वे॑षां भू॒तानां᳚ प्रा॒णैरा॒पूर्य॑ति ॥ ६४ ॥ १-१४-१

मा मे᳚ प्र॒जया॒ मा प॑शू॒नाम् ।

मा मम॑ प्रा॒णैरा॒पूरि॑ष्ठाः ।

अ॒सौ यो॑ऽप॒क्षीय॑ति ।

स सर्वे॑षां भू॒तानां᳚ प्रा॒णैरप॑क्षीयति ।

मा मे᳚ प्र॒जया॒ मा प॑शू॒नाम् ।

मा मम॑ प्रा॒णैरप॑क्षेष्ठाः ।

अ॒मूनि॒ नक्ष॑त्राणि ।

सर्वे॑षां भू॒तानां᳚ प्रा॒णैरप॑प्रसर्पन्ति॒ चोथ्स॑र्पन्ति च ।

मा मे᳚ प्र॒जया॒ मा प॑शू॒नाम् ।

मा मम॑ प्रा॒णैरप॑प्रसृपत॒ मोथ्सृ॑पत ॥ ६५ ॥ १-१४-२

इ॒मे मासा᳚श्चार्धमा॒साश्च॑ ।

सर्वे॑षां भू॒तानां᳚ प्रा॒णैरप॑प्रसर्पन्ति॒ चोथ्स॑र्पन्ति च ।

मा मे᳚ प्र॒जया॒ मा प॑शू॒नाम् ।

मा मम॑ प्रा॒णैरप॑प्रसृपत॒ मोथ्सृ॑पत ।

इ॒म ऋ॒तव॑: ।

सर्वे॑षां भू॒तानां᳚ प्रा॒णैरप॑प्रसर्पन्ति॒ चोथ्स॑र्पन्ति च ।

मा मे᳚ प्र॒जया॒ मा प॑शू॒नाम् ।

मा मम॑ प्रा॒णैरप॑प्रसृपत॒ मोथ्सृ॑पत ।

अ॒यग्‍ं सं॑वथ्स॒रः ।

सर्वे॑षां भू॒तानां᳚ प्रा॒णैरप॑प्रसर्पति॒ चोथ्स॑र्पति च ॥ ६६ ॥ १-१४-३

मा मे᳚ प्र॒जया॒ मा प॑शू॒नाम् ।

मा मम॑ प्रा॒णैरप॑प्रसृप॒ मोथ्सृ॑प ।

इ॒दमह॑: ।

सर्वे॑षां भू॒तानां᳚ प्रा॒णैरप॑प्रसर्पति॒ चोथ्स॑र्पति च ।

मा मे᳚ प्र॒जया॒ मा प॑शू॒नाम् ।

मा मम॑ प्रा॒णैरप॑प्रसृप॒ मोथ्सृ॑प ।

इ॒यग्‍ंरात्रि॑: ।

सर्वे॑षां भू॒तानां᳚ प्रा॒णैरप॑प्रसर्पति॒ चोथ्स॑र्पति च ।

मा मे᳚ प्र॒जया॒ मा प॑शू॒नाम् ।

मा मम॑ प्रा॒णैरप॑प्रसृप॒ मोथ्सृ॑प ।

ओं भूर्भुव॒स्स्व॑: ।

एतद्वो मिथुनं मानो मिथु॑नग्‍ं री॒ढ्वम् ॥ ६७ ॥ १-१४-४

अथादित्यस्याष्टपु॑रुष॒स्य ।

वसूनामादित्यानाग्‍ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

रुद्राणामादित्यानाग्‍ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

आदित्यानामादित्यानाग्‍ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

सताग्॑‍ंसत्या॒नाम् ।

आदित्यानाग्‍ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

अभिधून्वता॑मभि॒घ्नताम् ।

वातव॑तां म॒रुताम् ।

आदित्यानाग्‍ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

ऋभूणामादित्यानाग्‍ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

विश्वेषा᳚न्देवा॒नाम् ।

आदित्यानाग्‍ स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

संवथ्सर॑स्य स॒वितुः ।

आदित्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

ओं भूर्भुव॒स्स्व॑: ।

रश्मयो वो मिथुनं मा नो मिथु॑नग्‍ं री॒ढ्वम् ॥ ६८ ॥ १-१५-१

आरोगस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

भ्राजस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

पटरस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

पतङ्गस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

स्वर्णरस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

ज्योतिषीमतस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

विभासस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

कश्यपस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

ओं भूर्भुव॒स्स्व॑: ।

आपो वो मिथुनं मा नो मिथु॑नग्‍ं री॒ढ्वम् ॥ ६९ ॥ १-१६-१

अथ वायोरेकादशपुरुषस्यैकादश॑स्त्रीक॒स्य ।

प्रभ्राजमानानाग्‍ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

व्यवदातानाग्‍ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

वासुकिवैद्युतानाग्‍ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

रजतानाग्‍ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

परुषाणाग्‍ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

श्यामानाग्‍ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

कपिलानाग्‍ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

अतिलोहितानाग्‍ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

ऊर्ध्वानाग्‍ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ॥ ७० ॥ १-१७-१

अवपतन्तानाग्‍ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

वैद्युतानाग्‍ं रुद्राणाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

प्रभ्राजमानीनाग्‍ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

व्यवदातीनाग्‍ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

वासुकिवैद्युतीनाग्‍ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

रजतानाग्‍ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

परुषाणाग्‍ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

श्यामानाग्‍ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

कपिलानाग्‍ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

अतिलोहितीनाग्‍ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

ऊर्ध्वानाग्‍ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

अवपतन्तीनाग्‍ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

वैद्युतीनाग्‍ं रुद्राणीनाग् स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

ओं भूर्भुव॒स्स्व॑: ।

रूपाणि वो मिथुनं मा नो मिथु॑नग्‍ं री॒ढ्वम् ॥ ७१ ॥ १-१७-२

अथाग्ने॑रष्टपु॑रुष॒स्य ।

अग्नेः पूर्वदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

जातवेदस उपदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

सहोजसो दक्षिणदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

अजिराप्रभव उपदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

वैश्वानरस्यापरदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

नर्यापस उपदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

पङ्क्तिराधस उदग्दिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

विसर्पिण उपदिश्यस्य स्थाने स्वतेज॑सा भा॒नि ।

ओं भूर्भुव॒स्स्व॑: ।

दिशो वो मिथुनं मा नो मिथु॑नग्‍ं री॒ढ्वम् ॥ ७२ ॥ १-१८-१

दक्षिणपूर्वस्यान्दिशि विस॑र्पी न॒रकः ।

तस्मान्नः प॑रिपा॒हि ।

दक्षिणास्यान्दिश्यविस॑र्पी न॒रकः ।

तस्मान्नः प॑रिपा॒हि ।

उत्तरपूर्वस्यान्दिशि विषा॑दी न॒रकः ।

तस्मान्नः प॑रिपा॒हि ।

उत्तरापरस्यान्दिश्यविषा॑दी न॒रकः ।

तस्मान्नः प॑रिपा॒हि ।

आयस्मिन्थ्सप्त वासवा इन्द्रियाणि शतक्रत॑वित्ये॒ते ॥ ७३ ॥ १-१९-१

इ॒न्द्र॒घो॒षा वो॒ वसु॑भिः पु॒रस्ता॒दुप॑दधताम् ।

मनो॑जवसो वः पि॒तृभि॑र्दक्षिण॒त उप॑दधताम् ।

प्रचे॑ता वो रु॒द्रैः प॒श्चादुप॑दधताम् ।

वि॒श्वक॑र्मा व आदि॒त्यैरु॑त्तर॒त उप॑दधताम् ।

त्वष्टा॑ वो रू॒पैरु॒परि॑ष्टा॒दुप॑दधताम् ।

सञ्ज्ञानं वः प॑श्चादि॒ति ।

आ॒दि॒त्यस्सर्वो॒ऽग्निः पृ॑थि॒व्याम् ।

वा॒युर॒न्तरि॑क्षे ।

सूर्यो॑ दि॒वि ।

च॒न्द्रमा॑ दि॒क्षु ।

नक्ष॑त्राणि॒ स्वलो॒के ।

ए॒वा ह्ये॑व ।

ए॒वा ह्य॑ग्ने ।

ए॒वा हि वा॑यो ।

ए॒वा ही᳚न्द्र ।

ए॒वा हि पू॑षन् ।

ए॒वा हि दे॑वाः ॥ ७४ ॥ १-२०-१

आप॑मापाम॒पः सर्वा᳚: ।

अ॒स्माद॒स्मादि॒तोऽमुत॑: ।

अ॒ग्निर्वा॒युश्च॒ सूर्य॑श्च ।

स॒ह स॑ञ्चस्क॒रर्द्धि॑या ।

वा॒य्वश्वा॑ रश्मि॒पत॑यः ।

मरी᳚च्यात्मानो॒ अद्रु॑हः ।

दे॒वीर्भु॑वन॒सूव॑रीः ।

पु॒त्र॒व॒त्त्वाय॑ मे सुत ।

महानाम्नीर्म॑हामा॒नाः ।

म॒ह॒सो म॑हस॒स्स्व॑: ॥ ७५ ॥ १-२१-१

दे॒वीः प॑र्जन्य॒सूव॑रीः ।

पु॒त्र॒व॒त्त्वाय॑ मे सुत ।

अ॒पाऽश्न्यु॑ष्णिम॒पारक्ष॑: ।

अ॒पाऽश्न्यु॑ष्णिम॒पारघम्᳚ ।

अपा᳚घ्रा॒मप॑चा॒ऽवर्तिम्᳚ ।

अप॑दे॒वीरि॒तो हि॑त ।

वज्र॑न्दे॒वीरजी॑ताग्‍ंश्च ।

भुव॑नन्देव॒सूव॑रीः ।

आ॒दि॒त्यानदि॑तिन्दे॒वीम् ।

योनि॑नोर्ध्वमु॒दीष॑त ॥ ७६ ॥ १-२१-२

भ॒द्रं कर्णे॑भिः शृणु॒याम॑ देवाः ।

भ॒द्रं प॑श्येमा॒क्षभि॒र्यज॑त्राः ।

स्थि॒रैरङ्गै᳚स्तुष्टु॒वाग्ं स॑स्त॒नूभि॑: ।

व्यशे॑म दे॒वहि॑तं॒ यदायु॑: ।

स्व॒स्ति न॒ इन्द्रो॑ वृ॒द्धश्र॑वाः ।

स्व॒स्ति न॑: पू॒षा वि॒श्ववे॑दाः ।

स्व॒स्ति न॒स्तार्क्ष्यो॒ अरि॑ष्टनेमिः ।

स्व॒स्ति नो॒ बृह॒स्पति॑र्दधातु ॥

के॒तवो॒ अरु॑णासश्च ।

ऋ॒ष॒यो वात॑रश॒नाः ।

प्र॒ति॒ष्ठाग्‍ं श॒तधा॑ हि ।

स॒माहि॑तासो सहस्र॒धाय॑सम् ।

शि॒वा न॒श्शन्त॑मा भवन्तु ।

दि॒व्या आप॒ ओष॑धयः ।

सु॒मृ॒डी॒का सर॑स्वति ।

मा ते॒ व्यो॑म स॒न्दृशि॑ ॥ ७७ ॥ १-२१-३

यो॑ऽपां पुष्पं॒ वेद॑ ।

पुष्प॑वान् प्र॒जावा᳚न् पशु॒मान् भ॑वति ।

च॒न्द्रमा॒ वा अ॒पां पुष्पम्᳚ ।

पुष्प॑वान् प्र॒जावा᳚न् पशु॒मान् भ॑वति ।

य ए॒वं वेद॑ ।

यो॑ऽपामा॒यत॑नं॒ वेद॑ ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

अ॒ग्निर्वा अ॒पामा॒यत॑नम् ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

यो᳚ऽग्नेरा॒यत॑नं॒ वेद॑ ॥ ७८ ॥ १-२२-१

आ॒यत॑नवान् भवति ।

आपो॒ वा अ॒ग्नेरा॒यत॑नम् ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

य ए॒वं वेद॑ ।

यो॑ऽपामा॒यत॑नं॒ वेद॑ ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

वा॒युर्वा अ॒पामा॒यत॑नम् ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

यो वा॒योरा॒यत॑नं॒ वेद॑ ।

आ॒यत॑नवान् भवति ॥ ७९ ॥ १-२२-२

आपो॒ वै वा॒योरा॒यत॑नम् ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

य ए॒वं वेद॑ ।

यो॑ऽपामा॒यत॑नं॒ वेद॑ ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

अ॒सौ वै तप॑न्न॒पामा॒यत॑नम् ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

यो॑ऽमुष्य॒ तप॑त आ॒यत॑नं॒ वेद॑ ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

आपो॒ वा अ॒मुष्य॒ तप॑त आ॒यत॑नम् ॥ ८० ॥ १-२२-३

आ॒यत॑नवान् भवति ।

य ए॒वं वेद॑ ।

यो॑ऽपामा॒यत॑नं॒ वेद॑ ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

च॒न्द्रमा॒ वा अ॒पामा॒यत॑नम् ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

यश्च॒न्द्रम॑स आ॒यत॑नं॒ वेद॑ ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

आपो॒ वै च॒न्द्रम॑स आ॒यत॑नम्।

आ॒यत॑नवान् भवति ॥ ८१ ॥ १-२२-४

य ए॒वं वेद॑ ।

यो॑ऽपामा॒यत॑नं॒ वेद॑ ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

नक्ष॑त्राणि॒ वा अ॒पामा॒यत॑नम् ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

यो नक्ष॑त्राणामा॒यत॑नं॒ वेद॑ ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

आपो॒ वै नक्ष॑त्राणामा॒यत॑नम् ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

य ए॒वं वेद॑ ॥ ८२ ॥ १-२२-५

यो॑ऽपामा॒यत॑नं॒ वेद॑ ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

प॒र्जन्यो॒ वा अ॒पामा॒यत॑नम् ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

यः प॒र्जन्य॑स्या॒यत॑नं॒ वेद॑ ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

आपो॒ वै प॒र्जन्य॑स्या॒ऽऽयत॑नम् ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

य ए॒वं वेद॑ ।

यो॑ऽपामा॒यत॑नं॒ वेद॑ ॥ ८३ ॥ १-२२-६

आ॒यत॑नवान् भवति ।

सं॒व॒थ्स॒रो वा अ॒पामा॒यत॑नम् ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

यस्सं॑वथ्स॒रस्या॒यत॑नं॒ वेद॑ ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

आपो॒ वै सं॑वथ्स॒रस्या॒ऽऽयत॑नम् ।

आ॒यत॑नवान् भवति ।

य ए॒वं वेद॑ ।

यो᳚ऽप्सु नावं॒ प्रति॑ष्ठितां॒ वेद॑ ।

प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति ॥ ८४ ॥ १-२२-७

इ॒मे वै लो॒का अ॒प्सु प्रति॑ष्ठिताः ।

तदे॒षाऽभ्यनू᳚क्ता ।

अ॒पाग्‍ं रस॒मुद॑यग्‍ं सन् ।

सूर्ये॑ शु॒क्रग्‍ं स॒माभृ॑तम् ।

अ॒पाग्‍ं रस॑स्य॒ यो रस॑: ।

तं वो॑ गृह्णाम्युत्त॒ममिति॑ ।

इ॒मे वै लो॒का अ॒पाग्‍ं रस॑: ।

ते॑ऽमुष्मि॑न्नादि॒त्ये स॒माभृ॑ताः ।

जा॒नु॒द॒घ्नीमु॑त्तरवे॒दीङ्खा॒त्वा ।

अ॒पां पू॑रयि॒त्वा गु॑ल्फद॒घ्नम् ॥ ८५ ॥ १-२२-८

पुष्करपर्णैः पुष्करदण्डैः पुष्करैश्च॑ सग्ग्‍स्ती॒र्य ।

तस्मि॑न्विहा॒यसे ।

अ॒ग्निं प्र॒णीयो॑पसमा॒धाय॑ ।

ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति ।

कस्मा᳚त्प्रणी॒तेऽयम॒ग्निश्ची॒यते᳚ ।

साप्र॑णी॒तेऽयम॒प्सु ह्यय॑ञ्ची॒यते᳚ ।

अ॒सौ भुव॑ने॒ऽप्यना॑हिताग्निरे॒ताः ।

तम॒भित॑ ए॒ता अ॒बीष्ट॑का॒ उप॑दधाति ।

अ॒ग्नि॒हो॒त्रे द॑र्शपूर्णमा॒सयो᳚: ।

प॒शु॒ब॒न्धे चा॑तुर्मा॒स्येषु॑ ॥ ८६ ॥ १-२२-९

अथो॑ आहुः ।

सर्वे॑षु यज्ञक्र॒तुष्विति॑ ।

ए॒तद्ध॑ स्म॒ वा आ॑हुश्शण्डि॒लाः ।

कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।

स॒त्रि॒यम॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः ।

सं॒व॒थ्स॒रं प्र॒त्यक्षे॑ण ।

कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।

सा॒वि॒त्रम॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः ।

अ॒मुमा॑दि॒त्यं प्र॒त्यक्षे॑ण ।

कम॒ग्निञ्चि॑नुते ॥ ८७ ॥ १-२२-१०

ना॒चि॒के॒तम॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः ।

प्रा॒णान्प्र॒त्यक्षे॑ण ।

कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।

चा॒तु॒र्हो॒त्रि॒यम॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः ।

ब्रह्म॑ प्र॒त्यक्षे॑ण ।

कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।

वै॒श्व॒सृ॒जम॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः ।

शरी॑रं प्र॒त्यक्षे॑ण ।

कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।

उ॒पा॒नु॒वा॒क्य॑मा॒शुम॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः ॥ ८८ ॥ १-२२-११

इ॒माँल्लो॒कान्प्र॒त्यक्षे॑ण ।

कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।

इ॒ममा॑रुणकेतुकम॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः इति॑ ।

य ए॒वासौ ।

इ॒तश्चा॒मुत॑श्चाऽव्यतीपा॒ती ।

तमिति॑ ।

यो᳚ऽग्नेर्मि॑थू॒या वेद॑ ।

मि॒थु॒न॒वान्भ॑वति ।

आपो॒ वा अ॒ग्नेर्मि॑थू॒याः ।

मि॒थु॒न॒वान्भ॑वति ।

य ए॒वं वेद॑ ॥ ८९ ॥ १-२२-१२

आपो॒ वा इ॒दमा॑सन्थ्सलि॒लमे॒व ।

स प्र॒जाप॑ति॒रेक॑: पुष्करप॒र्णे सम॑भवत् ।

तस्यान्त॒र्मन॑सि काम॒स्सम॑वर्तत ।

इ॒दग्‍ं सृ॑जेय॒मिति॑ ।

तस्मा॒द्यत्पुरु॑षो॒ मन॑साऽभि॒गच्छ॑ति ।

तद्वा॒चा व॑दति ।

तत्कर्म॑णा करोति ।

तदे॒षाऽभ्यनू᳚क्ता ।

काम॒स्तदग्रे॒ सम॑वर्त॒ताधि॑ ।

मन॑सो॒ रेत॑: प्रथ॒मं यदासी᳚त् ॥ ९० ॥ १-२३-१

स॒तो बन्धु॒मस॑ति॒ नि॑रविन्दन् ।

हृ॒दि प्र॒तीष्या॑ क॒वयो॑ मनी॒षेति॑ ।

उपै॑न॒न्तदुप॑नमति ।

यत्का॑मो॒ भव॑ति ।

य ए॒वं वेद॑ ।

स तपो॑ऽतप्यत ।

स तप॑स्त॒प्त्वा ।

शरी॑रमधूनुत ।

तस्य॒ यन्मा॒ग्॒‍ंसमासी᳚त् ।

ततो॑ऽरु॒णाः के॒तवो॒ वात॑रश॒ना ऋष॑य॒ उद॑तिष्ठन् ॥ ९१ ॥ १-२३-२

ये नखा᳚: ।

ते वै॑खान॒साः ।

ये वाला᳚: ।

ते वा॑लखि॒ल्याः ।

यो रस॑: ।

सो॑ऽपाम् ।

अ॒न्त॒र॒तः कू॒र्मं भू॒तग्‍ं सर्प॑न्तम् ।

तम॑ब्रवीत् ।

मम॒ वैत्वङ्मा॒ग्॒‍ंसा ।

सम॑भूत् ॥ ९२ ॥ १-२३-३

नेत्य॑ब्रवीत् ।

पूर्व॑मे॒वाहमि॒हास॒मिति॑ ।

तत्पुरु॑षस्य पुरुष॒त्वम् ।

स स॒हस्र॑शीर्षा॒ पुरु॑षः ।

स॒ह॒स्रा॒क्षस्स॒हस्र॑पात् ।

भू॒त्वोद॑तिष्ठत् ।

तम॑ब्रवीत् ।

त्वं वै पूर्वग्॑‍ं सम॑भूः ।

त्वमि॒दं पूर्व॑: कुरु॒ष्वेति॑ ।

स इ॒त आ॒दायाप॑: ॥ ९३ ॥ १-२३-४

अ॒ञ्ज॒लिना॑ पु॒रस्ता॑दु॒पाद॑धात् ।

ए॒वाह्ये॒वेति॑ ।

तत॑ आदि॒त्य उद॑तिष्ठत् ।

सा प्राची॒ दिक् ।

अथा॑रु॒णः के॒तुर्द॑क्षिण॒त उ॒पाद॑धात् ।

ए॒वाह्यग्न॒ इति॑ ।

ततो॒ वा अ॒ग्निरुद॑तिष्ठत् ।

सा द॑क्षि॒णा दिक् ।

अथा॑रु॒णः के॒तुः प॒श्चादु॒पाद॑धात् ।

ए॒वाहि वायो॒ इति॑ ॥ ९४ ॥ १-२३-५

ततो॑ वा॒युरुद॑तिष्ठत् ।

सा प्र॒तीची॒ दिक् ।

अथा॑रु॒णः के॒तुरु॑त्तर॒त उ॒पाद॑धात् ।

ए॒वाहीन्द्रेति॑ ।

ततो॒ वा इन्द्र॒ उद॑तिष्ठत् ।

सोदी॑ची॒ दिक् ।

अथा॑रु॒णः के॒तुर्मध्य॑ उ॒पाद॑धात् ।

ए॒वाहि पूष॒न्निति॑ ।

ततो॒ वै पू॒षोद॑तिष्ठत् ।

सेयन्दिक् ॥ ९५ ॥ १-२३-६

अथा॑रु॒णः के॒तुरु॒परि॑ष्टादु॒पाद॑धात् ।

ए॒वाहि दे॒वा इति॑ ।

ततो॑ देवमनु॒ष्याः पि॒तर॑: ।

ग॒न्ध॒र्वा॒प्स॒रस॒श्चोद॑तिष्ठन् ।

सोर्ध्वा दिक् ।

या वि॒प्रुषो॑ वि॒परा॑पतन् ।

ताभ्योऽसु॑रा॒ रक्षाग्॑‍ंसि पिशा॒चाश्चोद॑तिष्ठन् ।

तस्मा॒त्ते परा॑भवन् ।

वि॒प्रुड्भ्यो॒ हि ते सम॑भवन् ।

तदे॒षाऽभ्यनू᳚क्ता ॥ ९६ ॥ १-२३-७

आपो॑ ह॒ यद्बृ॑ह॒तीर्गर्भा॒मायन्॑ ।

दक्ष॒न्दधा॑ना ज॒नय॑न्तीस्स्वय॒म्भुम् ।

तत॑ इ॒मेऽद्ध्यसृ॑ज्यन्त॒ सर्गा᳚: ।

अद्भ्यो॒ वा इ॒दग्‍ं सम॑भूत् ।

तस्मा॑दि॒दग्‍ं सर्वं॒ ब्रह्म॑ स्वय॒म्भ्विति॑ ।

तस्मा॑दि॒दग्‍ं सर्व॒ग्॒‍ं शिथि॑लमि॒वाद्ध्रुव॑मिवाभवत् ।

प्र॒जाप॑ति॒र्वाव तत् ।

आ॒त्मना॒त्मानं॑ वि॒धाय॑ ।

तदे॒वानु॒प्रावि॑शत् ।

तदे॒षाऽभ्यनू᳚क्ता ॥ ९७ ॥ १-२३-८

वि॒धाय॑ लो॒कान्वि॒धाय॑ भू॒तानि॑ ।

वि॒धाय॒ सर्वा᳚: प्र॒दिशो॒ दिश॑श्च ।

प्र॒जाप॑तिः प्रथम॒जा ऋ॒तस्य॑ ।

आ॒त्मना॒त्मान॑म॒भिसंवि॑वे॒शेति॑ ।

सर्व॑मे॒वेदमा॒प्त्वा ।

सर्व॑मव॒रुद्ध्य॑ ।

तदे॒वानु॒प्रवि॑शति ।

य ए॒वं वेद॑ ॥ ९८ ॥ १-२३-९

चतु॑ष्टय्य॒ आपो॑ गृह्णाति ।

च॒त्वारि॒ वा अ॒पाग्‍ं रू॒पाणि॑ ।

मेघो॑ वि॒द्युत् ।

स्त॒न॒यि॒त्नुर्वृ॒ष्टिः ।

तान्ये॒वाव॑रुन्धे ।

आ॒तप॑ति॒ वर्ष्या॑ गृह्णाति ।

ताः पु॒रस्ता॒दुप॑दधाति ।

ए॒ता वै ब्र॑ह्मवर्च॒स्या आप॑: ।

मु॒ख॒त ए॒व ब्र॑ह्मवर्च॒समव॑रुन्धे ।

तस्मा᳚न्मुख॒तो ब्र॑ह्मवर्च॒सित॑रः ॥ ९९ ॥ १-२४-१

कूप्या॑ गृह्णाति ।

ता द॑क्षिण॒त उप॑दधाति ।

ए॒ता वै ते॑ज॒स्विनी॒राप॑: ।

तेज॑ ए॒वास्य॑ दक्षिण॒तो द॑धाति ।

तस्मा॒द्दक्षि॒णोऽर्ध॑स्तेज॒स्वित॑रः ।

स्था॒व॒रा गृ॑ह्णाति ।

ताः प॒श्चादुप॑दधाति ।

प्रति॑ष्ठिता॒ वै स्था॑व॒राः ।

प॒श्चादे॒व प्रति॑तिष्ठति ।

वह॑न्तीर्गृह्णाति ॥ १०० ॥ १-२४-२

ता उ॑त्तर॒त उप॑दधाति ।

ओज॑सा॒ वा ए॒ता वह॑न्तीरि॒वोद्ग॑तीरि॒व आकूज॑तीरि॒व धाव॑न्तीः ।

ओज॑ ए॒वास्यो᳚त्तर॒तो द॑धाति ।

तस्मा॒दुत्त॒रोऽर्ध॑ ओज॒स्वित॑रः ।

स॒म्भा॒र्या गृ॑ह्णाति ।

ता मध्य॒ उप॑दधाति ।

इ॒यं वै स॑म्भा॒र्याः ।

अ॒स्यामे॒व प्रति॑तिष्ठति ।

प॒ल्व॒ल्या गृ॑ह्णाति ।

ता उ॒परि॑ष्टादु॒पाद॑धाति ॥ १०१ ॥ १-२४-३

अ॒सौ वै प॑ल्व॒ल्याः ।

अ॒मुष्या॑मे॒व प्रति॑तिष्ठति ।

दि॒क्षूप॑दधाति ।

दि॒क्षु वा आप॑: ।

अन्नं॒ वा आप॑: ।

अ॒द्भ्यो वा अन्न॑ञ्जायते ।

यदे॒वाद्भ्योऽन्न॒ञ्जाय॑ते ।

तदव॑रुन्धे ।

तं वा ए॒तम॑रु॒णाः के॒तवो॒ वात॑रश॒ना ऋष॑योऽचिन्वन् ।

तस्मा॑दारुणके॒तुक॑: ॥ १०२ ॥ १-२४-४

तदे॒षाऽभ्यनू᳚क्ता ।

के॒तवो॒ अरु॑णासश्च ।

ऋ॒ष॒यो वात॑रश॒नाः ।

प्र॒ति॒ष्ठाग्‍ं श॒तधा॑हि ।

स॒माहि॑तासो सहस्र॒धाय॑स॒मिति॑ ।

श॒तश॑श्चै॒व स॒हस्र॑शश्च॒ प्रति॑तिष्ठति ।

य ए॒तम॒ग्निञ्चि॑नुते ।

य उ॑चैनमे॒वं वेद॑ ॥ १०३ ॥ १-२४-५

जा॒नु॒द॒घ्नीमु॑त्तरवे॒दीङ्खा॒त्वा ।

अ॒पां पू॑रयति ।

अ॒पाग्‍ं स॑र्व॒त्वाय॑ ।

पु॒ष्क॒र॒प॒र्णग्‍ं रु॒क्मं पुरु॑ष॒मित्युप॑दधाति ।

तपो॒ वै पु॑ष्करप॒र्णम् ।

स॒त्यग्‍ं रु॒क्मः ।

अ॒मृतं॒ पुरु॑षः ।

ए॒ताव॒द्वावा᳚स्ति ।

याव॑दे॒तत् ।

याव॑दे॒वास्ति॑ ॥ १०४ ॥ १-२५-१

तदव॑रुन्धे ।

कू॒र्ममुप॑दधाति ।

अ॒पामे॒व मेध॒मव॑रुन्धे ।

अथो᳚ स्व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ।

आप॑मापाम॒पस्सर्वा᳚: ।

अ॒स्माद॒स्मादि॒तोऽमुत॑: ।

अ॒ग्निर्वा॒युश्च॒ सूर्य॑श्च ।

स॒हस॑ञ्चस्क॒रर्द्धि॑या॒ इति॑ ।

वा॒य्वश्वा॑ रश्मि॒पत॑यः ।

लो॒कं पृ॑णच्छि॒द्रं पृ॑ण ॥ १०५ ॥ १-२५-२

यास्ति॒स्रः प॑रम॒जाः ।

इ॒न्द्र॒घो॒षा वो॒ वसु॑भिरे॒वाह्ये॒वेति॑ ।

पञ्च॒चित॑य॒ उपद॑धाति ।

पाङ्क्तो॒ऽग्निः ।

याव॑ने॒वाग्निः ।

तञ्चि॑नुते ।

लो॒कम्पृ॑णया द्वि॒तीया॒मुप॑दधाति ।

पञ्च॑पदा॒ वै वि॒राट् ।

तस्या॒ वा इ॒यं पाद॑: ।

अ॒न्तरि॑क्षं॒ पाद॑: ।

द्यौः पाद॑: ।

दिश॒: पाद॑: ।

प॒रोर॑जा॒: पाद॑: ।

वि॒राज्ये॒व प्रति॑तिष्ठति ।

य ए॒तम॒ग्निञ्चि॑नु॒ते ।

य उ॑चैनमे॒वं वेद॑ ॥ १०६ ॥ १-२५-३

अ॒ग्निं प्र॒णीयो॑पसमा॒धाय॑ ।

तम॒भित॑ ए॒ता अ॒बीष्ट॑का॒ उप॑दधाति ।

अ॒ग्नि॒हो॒त्रे द॑र्शपूर्णमा॒सयो᳚: ।

प॒शु॒ब॒न्धे चा॑तुर्मा॒स्येषु॑ ।

अथो॑ आहुः ।

सर्वे॑षु यज्ञक्र॒तुष्विति॑ ।

अथ॑ हस्माहारु॒णस्स्वा॑य॒म्भुव॑: ।

सा॒वि॒त्रः सर्वो॒ऽग्निरित्यन॑नुषङ्गं मन्यामहे ।

नाना॒ वा ए॒तेषां᳚ वी॒र्या॑णि ।

कम॒ग्निञ्चि॑नुते ॥ १०७ ॥ १-२६-१

स॒त्रि॒यम॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः ।

कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।

सा॒वि॒त्रम॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः ।

कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।

ना॒चि॒के॒तम॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः ।

कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।

चा॒तु॒र्हो॒त्रि॒यम॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः ।

कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।

वै॒श्व॒सृ॒जम॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः ।

कम॒ग्निञ्चि॑नुते ॥ १०८ ॥ १-२६-२

उ॒पा॒नु॒वा॒क्य॑मा॒शुम॒ग्निञ्चि॑न्वा॒नः ।

कम॒ग्निञ्चि॑नुते ।

इ॒ममा॑रुणकेतुकम॒ग्निञ्चि॑न्वा॒न इति॑ ।

वृषा॒ वा अ॒ग्निः ।

वृषा॑णो॒ सग्ग्‍स्फा॑लयेत् ।

ह॒न्येता᳚स्य य॒ज्ञः ।

तस्मा॒न्नानु॒षज्य॑: ।

सोत्त॑रवे॒दिषु॑ क्र॒तुषु॑ चिन्वीत ।

उ॒त्त॒र॒वे॒द्याग्‍ं ह्य॑ग्निश्ची॒यते᳚ ।

प्र॒जाका॑मश्चिन्वीत ॥ १०९ ॥ १-२६-३

प्रा॒जा॒प॒त्यो वा ए॒षो᳚ऽग्निः ।

प्रा॒जा॒प॒त्याः प्र॒जाः ।

प्र॒जावा᳚न्भवति ।

य ए॒वं वेद॑ ।

प॒शुका॑मश्चिन्वीत ।

स॒ञ्ज्ञानं॒ वा ए॒तत्प॑शू॒नाम् ।

यदाप॑: ।

प॒शू॒नामे॒व स॒ञ्ज्ञाने॒ऽग्निञ्चि॑नुते ।

प॒शु॒मान्भ॑वति ।

य ए॒वं वेद॑ ॥ ११० ॥ १-२६-४

वृष्टि॑कामश्चिन्वीत ।

आपो॒ वै वृष्टि॑: ।

प॒र्जन्यो॒ वर्षु॑को भवति ।

य ए॒वं वेद॑ ।

आ॒म॒या॒वी चि॑न्वीत ।

आपो॒ वै भे॑ष॒जम् ।

भे॒ष॒जमे॒वास्मै॑ करोति ।

सर्व॒मायु॑रेति ।

अ॒भि॒चरग्ग्॑‍श्चिन्वीत ।

वज्रो॒ वा आप॑: ॥ १११ ॥ १-२६-५

वज्र॑मे॒व भ्रातृ॑व्येभ्य॒: प्रह॑रति ।

स्तृ॒णु॒त ए॑नम् ।

तेज॑स्कामो॒ यश॑स्कामः ।

ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सका॑मस्स्व॒र्गका॑मश्चिन्वीत ।

ए॒ताव॒द्वा वा᳚स्ति ।

याव॑दे॒तत् ।

याव॑दे॒वास्ति॑ ।

तदव॑रुन्धे ।

तस्यै॒तद्व्र॒तम् ।

वर्ष॑ति॒ न धा॑वेत् ॥ ११२ ॥ १-२६-६

अ॒मृतं॒ वा आप॑: ।

अ॒मृत॒स्यान॑न्तरित्यै ।

नाप्सु मूत्र॑पुरी॒षङ्कु॑र्यात् ।

न निष्ठी॑वेत् ।

न वि॒वस॑नस्स्नायात् ।

गुह्यो॒ वा ए॒षो᳚ऽग्निः ।

ए॒तस्या॒ग्नेरन॑तिदाहाय ।

न पु॑ष्करप॒र्णानि॒ हिर॑ण्यं॒ वाऽधि॒तिष्ठे᳚त् ।

ए॒तस्या॒ग्नेरन॑भ्यारोहाय ।

न कूर्म॒स्याश्नी॑यात् ।

नोद॒कस्या॒घातु॑का॒न्येन॑मोद॒कानि॑ भवन्ति ।

अ॒घातु॑का॒ आप॑: ।

य ए॒तम॒ग्निञ्चि॑नु॒ते ।

य उ॑चैनमे॒वं वेद॑ ॥ ११३ ॥ १-२६-७

इ॒मानु॑कं॒ भुव॑ना सीषधेम ।

इन्द्र॑श्च॒ विश्वे॑ च दे॒वाः ।

य॒ज्ञञ्च॑ नस्त॒न्वञ्च॑ प्र॒जाञ्च॑ ।

आ॒दि॒त्यैरिन्द्र॑स्स॒ह सी॑षधातु ।

आ॒दि॒त्यैरिन्द्र॒स्सग॑णो म॒रुद्भि॑: ।

अ॒स्माकं॑ भूत्ववि॒ता त॒नूना᳚म् ।

आप्ल॑वस्व॒ प्रप्ल॑वस्व ।

आ॒ण्डी भ॑व ज॒ मा मु॒हुः ।

सुखादीन्दु॑:खनि॒धनाम् ।

प्रति॑मुञ्चस्व॒ स्वां पु॒रम् ॥ ११४ ॥ १-२७-१

मरी॑चयस्स्वायम्भु॒वाः ।

ये श॑री॒राण्य॑कल्पयन् ।

ते ते॑ दे॒हङ्क॑ल्पयन्तु ।

मा च॑ ते॒ ख्या स्म॑ तीरिषत् ।

उत्ति॑ष्ठत॒ मा स्व॑प्त ।

अ॒ग्निमि॑च्छध्वं॒ भार॑ताः ।

राज्ञ॒स्सोम॑स्य तृ॒प्तास॑: ।

सूर्ये॑ण स॒युजो॑षसः ।

युवा॑ सु॒वासा᳚: ।

अ॒ष्टाच॑क्रा॒ नव॑द्वारा ॥ ११५ ॥ १-२७-२

दे॒वानां॒ पूर॑यो॒ध्या ।

तस्याग्॑‍ं हिरण्म॑यः को॒शः ।

स्व॒र्गो लो॒को ज्योति॒षाऽऽवृ॑तः ।

यो वै तां᳚ ब्रह्म॑णो वे॒द ।

अ॒मृते॑नाऽऽवृ॒तां पु॑रीम् ।

तस्मै᳚ ब्रह्म च॑ ब्रह्मा॒ च ।

आ॒युः कीर्तिं॑ प्र॒जान्द॑दुः ।

वि॒भ्राज॑माना॒ग्॒‍ं हरि॑णीम् ।

य॒शसा॑ सम्प॒रीवृ॑ताम् ।

पुरग्॑‍ं हिरण्म॑यीं ब्र॒ह्मा ॥ ११६ ॥ १-२७-३

वि॒वेशा॑ऽप॒राजि॑ता ।

पराङेत्य॑ज्याम॒यी ।

पराङेत्य॑नाश॒की ।

इ॒ह चा॑मुत्र॑ चान्वे॒ति ।

वि॒द्वान्दे॑वासु॒रानु॑भ॒यान् ।

यत्कु॑मा॒री म॒न्द्रय॑ते ।

य॒द्यो॒षद्यत्प॑ति॒व्रता᳚ ।

अरि॑ष्टं॒ यत्किञ्च॑ क्रि॒यते᳚ ।

अ॒ग्निस्तदनु॑वेधति ।

अ॒शृता॑सश्शृ॑तास॒श्च ॥ ११७ ॥ १-२७-४

य॒ज्वानो॒ येऽप्य॑य॒ज्वन॑: ।

स्व॑र्यन्तो॒ नापे᳚क्षन्ते ।

इन्द्र॑म॒ग्निञ्च॑ ये वि॒दुः ।

सिक॑ता इव स॒म्यन्ति॑ ।

र॒श्मिभि॑स्समु॒दीरि॑ताः ।

अ॒स्माल्लो॒काद॑मुष्मा॒च्च ।

ऋ॒षिभि॑रदात्पृ॒श्निभि॑ ।

अपे॑त॒ वीत॒ वि च॑ सर्प॒तात॑: ।

येऽत्र॒ स्थ पु॑रा॒णा ये च॒ नूत॑नाः ।

अहो॑भिर॒द्भिर॒क्तुभि॒र्व्य॑क्तम् ॥ ११८ ॥ १-२७-५

य॒मो द॑दात्वव॒सान॑मस्मै ।

नृ मु॑णन्तु नृ पा॒त्वर्य॑: ।

अ॒कृ॒ष्टा ये च॒ कृष्ट॑जाः ।

कु॒मारी॑षु क॒नीनी॑षु ।

जा॒रिणी॑षु च॒ ये हि॒ताः ।

रेत॑: पीता॒ आण्ड॑पीताः ।

अङ्गा॑रेषु च॒ ये हु॒ताः ।

उ॒भया᳚न् पुत्र॑पौत्र॒कान् ।

यु॒वे॒ऽहं य॒मराज॑गान् ।

श॒तमिन्नु श॒रद॑: ॥ ११९ ॥ १-२७-६

अदो॒ यद्ब्रह्म॑ विल॒बम् ।

पि॒तृ॒णाञ्च॑ य॒मस्य॑ च ।

वरु॑ण॒स्याश्वि॑नोर॒ग्नेः ।

म॒रुता᳚ञ्च वि॒हाय॑साम् ।

का॒म॒प्र॒यव॑णं मे अस्तु ।

स ह्ये॑वास्मि॑ स॒नात॑नः ।

इति नाको ब्रह्मिश्रवो॑ रायो॒ धनम् ।

पु॒त्रानापो॑ दे॒वीरि॒हाहि॑ता ॥ १२० ॥ १-२७-७

विशी᳚र्ष्णीं॒ गृध्र॑शीर्ष्णीञ्च ।

अपेतो॑ निरृ॒तिग्‍ं ह॑थः ।

परिबाधग्ग् श्वे॑तकु॒क्षम् ।

नि॒जङ्घग्॑‍ं शब॒लोद॑रम् ।

स॒ तान्वा॒च्याय॑या स॒ह ।

अग्ने॒ नाश॑य स॒न्दृश॑: ।

ई॒र्ष्या॒सू॒ये बु॑भु॒क्षाम् ।

म॒न्युं कृ॒त्याञ्च॑ दीधिरे ।

रथे॑न किग्‍ंशु॒काव॑ता ।

अग्ने॒ नाश॑य स॒न्दृश॑: ॥ १२१ ॥ १-२८-१

प॒र्जन्या॑य॒ प्रगा॑यत ।

दि॒वस्पु॒त्राय॑ मी॒ढुषे᳚ ।

स नो॑ य॒वस॑मिच्छतु ।

इ॒दं वच॑: प॒र्जन्या॑य स्व॒राजे᳚ ।

हृ॒दो अ॒स्त्वन्त॑र॒न्तद्यु॑योत ।

म॒यो॒भूर्वातो॑ वि॒श्वकृ॑ष्टयस्सन्त्व॒स्मे ।

सु॒पि॒प्प॒ला ओष॑धीर्दे॒वगो॑पाः ।

यो गर्भ॒मोष॑धीनाम् ।

गवा᳚ङ्कृ॒णोत्यर्व॑ताम् ।

प॒र्जन्य॑: पुरु॒षीणा᳚म् ॥ १२२ ॥ १-२९-१

पुन॑र्मामैत्त्विन्द्रि॒यम् ।

पुन॒रायु॒: पुन॒र्भग॑: ।

पुन॒र्ब्राह्म॑णमैतु मा ।

पुन॒र्द्रवि॑णमैतु मा ।

यन्मे॒ऽद्य रेत॑: पृथि॒वीमस्कान्॑ ।

यदोष॑धीर॒प्यस॑र॒द्यदाप॑: ।

इ॒दन्तत्पुन॒राद॑दे ।

दी॒र्घा॒यु॒त्त्वाय॒ वर्च॑से ।

यन्मे॒ रेत॒: प्रसि॑च्यते ।

यन्म॒ आजा॑यते॒ पुन॑: ।

तेन॑ माम॒मृत॑ङ्कुरु ।

तेन॑ सुप्र॒जस॑ङ्कुरु ॥ १२३ ॥ १-३०-१

अ॒द्भ्यस्तिरो॒धाऽजा॑यत ।

तव॑ वैश्रव॒णस्स॑दा ।

तिरो॑धेहि सप॒त्नान्न॑: ।

ये अपो॒ऽश्नन्ति॑ केच॒न ।

त्वा॒ष्ट्रीं मा॒यां वै᳚श्रव॒णः ।

रथग्॑‍ं सहस्र॒वन्धु॑रम् ।

पु॒रु॒श्च॒क्रग्‍ं सह॑स्राश्वम् ।

आस्था॒याया॑हि नो ब॒लिम् ।

यस्मै॑ भू॒तानि॑ ब॒लिमाव॑हन्ति ।

धन॒ङ्गावो॒ हस्ति॒हिर॑ण्य॒मश्वान्॑ ॥ १२४ ॥ १-३१-१

असा॑म सुम॒तौ य॒ज्ञिय॑स्य ।

श्रियं॒ बिभ्र॒तोऽन्न॑मुखीं वि॒राज᳚म् ।

सु॒द॒र्श॒ने च॑ क्रो॒ञ्चे च॑ ।

मै॒ना॒गे च॑ म॒हागि॑रौ ।

स॒तद्वा॒ट्‍टार॑गम॒न्ता ।

स॒ग्॒‍ंहार्य॒न्नग॑रं॒ तव॑ ।

इति मन्त्रा᳚: ।

कल्पो॑ऽत ऊ॒र्ध्वम् ।

यदि॒ बलि॒ग्॒‍ं हरे᳚त् ।

हि॒र॒ण्य॒ना॒भये॑ वितु॒दये॑ कौबे॒राया॒यं ब॑लिः ॥ १२५ ॥ १-३१-२

सर्वभूतधिपतये न॑म इ॒ति ।

अथ बलिग्‍ं हृत्वोप॑तिष्ठे॒त ।

क्ष॒त्त्रं क्ष॒त्त्रं वै᳚श्रव॒णः ।

ब्राह्मणा॑ वय॒ग्ग्॒‍स्मः ।

नम॑स्ते अस्तु॒ मा मा॑ हिग्‍ंसीः ।

अस्मात्प्रविश्यान्न॑मद्धी॒ति ।

अथ तमग्निमा॑दधी॒त ।

यस्मिन्नेतत्कर्म प्र॑युञ्जी॒त ।

ति॒रोधा॒ भूः ।

ति॒रोधा॒ भुव॑: ॥ १२६ ॥ १-३१-३

ति॒रोधा॒स्स्व॑: ।

ति॒रोधा॒ भूर्भुव॒स्स्व॑: ।

सर्वेषां लोकानामाधिपत्ये॑ सीदे॒ति ।

अथ तमग्नि॑मिन्धी॒त ।

यस्मिन्नेतत्कर्म प्र॑युञ्जी॒त ।

ति॒रोधा॒ भूस्स्वाहा᳚ ।

ति॒रोधा॒ भुव॒स्स्वाहा᳚ ।

ति॒रोधा॒ स्व॑स्स्वाहा᳚ ।

ति॒रोधा॒ भूर्भुव॒स्स्व॑स्स्वाहा᳚ ।

यस्मिन्नस्य काले सर्वा आहुतीर्हुता॑ भवे॒युः ॥ १२७ ॥ १-३१-४

अपि ब्राह्मण॑मुखी॒नाः ।

तस्मिन्नह्नः काले प्र॑युञ्जी॒त ।

पर॑स्सु॒प्तज॑नाद्वे॒पि ।

मास्म प्रमाद्यन्त॑माध्या॒पयेत् ।

सर्वार्था᳚: सिद्ध्य॒न्ते ।

य ए॑वं वे॒द ।

क्षुध्यन्निद॑मजा॒नताम् ।

सर्वार्था न॑ सिद्ध्य॒न्ते ।

यस्ते॑ वि॒घातु॑को भ्रा॒ता ।

ममान्तर्हृ॑दये॒ श्रितः ॥ १२८ ॥ १-३१-५

तस्मा॑ इ॒ममग्र॒पिण्ड॑ञ्जुहोमि ।

स मे᳚ऽर्था॒न्मा विव॑धीत् ।

मयि॒ स्वाहा᳚ ।

रा॒जा॒धि॒रा॒जाय॑ प्रसह्यसा॒हिने᳚ ।

नमो॑ व॒यं वै᳚श्रव॒णाय॑ कुर्महे ।

स मे॒ कामा॒न्काम॒कामा॑य॒ मह्यम्᳚ ।

का॒मे॒श्व॒रो वै᳚श्रव॒णो द॑दातु ।

कु॒बे॒राय॑ वैश्रव॒णाय॑ ।

म॒हा॒रा॒जाय॒ नम॑: ।

के॒तवो॒ अरु॑णासश्च ।

ऋ॒ष॒यो वात॑रश॒नाः ।

प्र॒ति॒ष्ठाग्‍ं श॒तधा॑ हि ।

स॒माहि॑तासो सहस्र॒धाय॑सम् ।

शि॒वा न॒श्शन्त॑मा भवन्तु ।

दि॒व्या आप॒ ओष॑धयः ।

सु॒मृ॒डी॒का सर॑स्वति ।

मा ते॒ व्यो॑म स॒न्दृशि॑ ॥ १२९ ॥ १-३१-६

संवत्सरमेत॑द्व्रत॒ञ्चरेत् ।

द्वौ॑ वा मा॒सौ ।

नियमस्स॑मासे॒न ।

तस्मिन्नियम॑विशे॒षाः ।

त्रिषवणमुदको॑पस्प॒र्शी ।

चतुर्थकालपान॑भक्त॒स्स्यात् ।

अहरहर्वा भैक्ष॑मश्नी॒यात् ।

औदुम्बरीभिः समिद्भिरग्निं॑ परि॒चरेत् ।

पुनर्मा मैत्त्विन्द्रियमित्येतेनाऽनु॑वाके॒न ।

उद्धृतपरिपूताभिरद्भिः कार्य॑ङ्कुर्वी॒त ॥ १३० ॥ १-३२-१

अ॑सञ्च॒यवान् ।

अग्नये वायवे॑ सूर्या॒य ।

ब्रह्मणे प्र॑जाप॒तये ।

चन्द्रमसे न॑क्षत्रे॒भ्यः ।

ऋतुभ्यस्संव॑थ्सरा॒य ।

वरुणायारुणायेति व्र॑तहो॒माः ।

प्र॒व॒र्ग्यव॑दादे॒शः ।

अरुणाः का᳚ण्डऋ॒षयः ।

अरण्ये॑ऽधीयी॒रन् ।

भद्रं कर्णेभिरिति द्वे॑ जपि॒त्वा ॥ १३१ ॥ १-३२-२

महानाम्नीभिरुदकग्‍ं स॑ग्ग्‍स्प॒र्श्य ।

तमाचा᳚र्यो द॒द्यात् ।

शिवा नश्शन्तमेत्योशधी॑राल॒भते ।

सुमृडीके॑ति भू॒मिम् ।

एवम॑पव॒र्गे ।

धे॑नुर्द॒क्षिणा ।

कग्‍ंसं वास॑श्च क्षौ॒मम् ।

अन्य॑द्वाशु॒क्लम् ।

य॑थाश॒क्ति वा ।

एवग्ग्‍ स्वाध्याय॑धर्मे॒ण ।

अरण्ये॑ऽधीयी॒त ।

तपस्वी पुण्यो भवति तपस्वी पु॑ण्यो भ॒वति ॥ १३२ ॥ १-३२-३

भ॒द्रं कर्णे॑भिः शृणु॒याम॑ देवाः ।

भ॒द्रं प॑श्येमा॒क्षभि॒र्यज॑त्राः ।

स्थि॒रैरङ्गै᳚स्तुष्टु॒वाग्ंस॑स्त॒नूभि॑: ।

व्यशे॑म दे॒वहि॑तं॒ यदायु॑: ।

स्व॒स्ति न॒ इन्द्रो॑ वृ॒द्धश्र॑वाः ।

स्व॒स्ति न॑: पू॒षा वि॒श्ववे॑दाः ।

स्व॒स्ति न॒स्तार्क्ष्यो॒ अरि॑ष्टनेमिः ।

स्व॒स्ति नो॒ बृह॒स्पति॑र्दधातु ॥

ओं शान्ति॒: शान्ति॒: शान्ति॑: ॥