Stotra

Agni Stotram (Markandeya Puranam)

Agni Stotram (Markandeya Puranam)

About

Agni Stotram (Markandeya Puranam) is introduced as a stotra, a devotional hymn of praise. This original guide offers a place to explore its subject and approach the tradition with care.

Hymn text

ओं नमः सर्वभूतानां साधनाय महात्मने ।

एकद्विपञ्चधिष्ण्याय राजसूये षडात्मने ॥ १ ॥

नमः समस्तदेवानां वृत्तिदाय सुवर्चसे ।

शुक्ररूपाय जगतामशेषाणां स्थितिप्रदः ॥ २ ॥

त्वं मुखं सर्वदेवानां त्वयात्तं भगवन् हविः ।

प्रीणयस्यखिलान् देवांस्त्वत्प्राणाः सर्वदेवताः ॥ ३ ॥

हुतं हविस्त्वय्यनल मेधत्वमुपगच्छति ।

ततश्च जलरूपेण परिणाममुपैति यत् ॥ ४ ॥

तेनाखिलौषधीजन्म भवत्यनिलसारथे ।

औषधीभिरशेषाभिः सुखं जीवन्ति जन्तवः ॥ ५ ॥

वितन्वते नरा यज्ञांस्त्वत्सृष्टास्वोषधीषु च ।

यज्ञैर्देवास्तथा दैत्यास्तद्वद्रक्षांसि पावक ॥ ६ ॥

आप्याय्यन्ते च ते यज्ञास्त्वदाधारा हुताशन ।

अतः सर्वस्य योनिस्त्वं वह्ने सर्वमयस्तथा ॥ ७ ॥

देवता दानवा यक्षा दैत्या गन्धर्वराक्षसाः ।

मानुषाः पशवो वृक्षा मृगपक्षिसरीसृपाः ॥ ८ ॥

आप्याय्यन्ते त्वया सर्वे संवर्ध्यन्ते च पावक ।

त्वत्त एवोद्भवं यान्ति त्वय्यन्ते च तथा लयम् ॥ ९ ॥

अपः सृजसि देवत्वं त्वमत्सि पुनरेव ताः ।

पच्यमानास्त्वया ताश्च प्राणिनां पुष्टिकारणम् ॥ १० ॥

देवेषु तेजोरूपेण कान्त्या सिद्धेष्ववस्थितः ।

विषरूपेण नागेषु वायुरूपः पतत्त्रिषु ॥ ११ ॥

मनुजेषु भवान् क्रोधो मोहः पक्षिमृगादिषु ।

अवष्टम्भोऽसि तरुषु काठिन्यं त्वं महीं प्रति ॥ १२ ॥

जले द्रवस्त्वं भगवान् जवरूपी तथाऽनिले ।

व्यापित्वेन तथैवाग्ने नभसि त्वं व्यवस्थितः ॥ १३ ॥

त्वमग्ने सर्वभूतानामन्तश्चरसि पालयन् ।

त्वामेकमाहुः कवयस्त्वामाहुस्त्रिविधः पुनः ॥ १४ ॥

त्वामष्टधा कल्पयित्वा यज्ञवाहमकल्पयन् ।

त्वया सृष्टमिदं विश्वं वदन्ति परमर्षयः ॥ १५ ॥

त्वामृते हि जगत्सर्वं सद्यो नश्येद्धुताशन ।

तुभ्यं कृत्वा द्विजः पूजां स्वकर्मविहितां गतिम् ॥ १६ ॥

प्रयान्ति हव्यकव्याद्यैः स्वधास्वाहाभ्युदीरणात् ।

परिणामात्मवीर्याणि प्राणिनाममरार्चित ॥ १७ ॥

दहन्ति सर्वभूतानि ततो निष्क्रम्य हेतयः ।

जातवेदस्त्वयैवेदं विश्वं सृष्टं महाद्युते ॥ १८ ॥

तवैव वैदिकं कर्म सर्वभूतात्मकं जगत् ।

नमस्तेऽनल पिङ्गाक्ष नमस्तेऽस्तु हुताशन ॥ १९ ॥

पावकाद्य नमस्तेऽस्तु नमस्ते हव्यवाहन ।

त्वमेव सर्वभूतानां पावनाद्विश्वपावनः ॥ २० ॥

त्वमेव भुक्तपीतानां पाचनाद्विश्वपाचकः ।

सस्यानां पाककर्ता त्वं पोष्टा त्वं जगतस्तथा ॥ २१ ॥

त्वमेव मेघस्त्वं वायुस्त्वं बीजं सस्यहेतुकम् ।

पोषाय सर्वभूतानां भूतभव्यभवो ह्यसि ॥ २२ ॥

त्वं ज्योतिः सर्वभूतेषु त्वमादित्यो विभावसुः ।

त्वमहस्त्वं तथा रात्रिरुभे सन्ध्ये तथा भवान् ॥ २३ ॥

त्वमहस्त्वं तथा रात्रिरुभे सन्ध्ये तथा भवान् ।

हिरण्यरेतास्त्वं वह्ने हिरण्योद्भवकारणम् ॥ २४ ॥

हिरण्यगर्भश्च भवान् हिरण्यसदृशप्रभः ।

त्वं मुहूर्तं क्षणश्च त्वं त्वं त्रुटिस्त्वं तथा लवः ॥ २५ ॥

कलाकाष्ठानिमेषादिरूपेणासि जगत्प्रभो ।

त्वमेतदखिलं कालः परिणामात्मको भवान् ॥ २६ ॥

या जिह्वा भवतः काली कालनिष्टाकरी प्रभो ।

तया नः पाहि पापेभ्यः ऐहिकाच्च महाभयात् ॥ २७ ॥

कराली नाम या जिह्वा महाप्रलयकारणम् ।

तया नः पाहि पापेभ्यः ऐहिकाच्च महाभयात् ॥ २८ ॥

मनोजवा च या जिह्वा लघिमागुणलक्षणा ।

तया नः पाहि पापेभ्यः ऐहिकाच्च महाभयात् ॥ २९ ॥

करोति कामं भूतेभ्यो या ते जिह्वा सुलोहिता ।

तया नः पाहि पापेभ्यः ऐहिकाच्च महाभयात् ॥ ३० ॥

सुधूम्रवर्णा या जिह्वा प्राणिनां रोगदायिका ।

तया नः पाहि पापेभ्यः ऐहिकाच्च महाभयात् ॥ ३१ ॥

स्फुलिङ्गिनी च या जिह्वा यतः सकलपुद्गलाः ।

तया नः पाहि पापेभ्यः ऐहिकाच्च महाभयात् ॥ ३२ ॥

याते विश्वसृजा जिह्वा प्राणिनां शर्मदायिनी ।

तया नः पाहि पापेभ्यः ऐहिकाच्च महाभयात् ॥ ३३ ॥

पिङ्गाक्ष लोहितग्रीव कृष्णवर्त्म हुताशन ।

त्राहि मां सर्वदोषेभ्यः संसारादुद्धरेह माम् ॥ ३४ ॥

प्रसीद वह्ने सप्तार्चिः कृशानो हव्यवाहन ।

अग्नि पावक शुक्रादि नामाष्टाभिरुदीरितः ॥ ३५ ॥

अग्नेऽग्रे सर्वभूतानां समुत्पत्तिर्विभावसो ।

प्रसीद हव्यवाहाख्य अभिष्टुत मयाव्यय ॥ ३६ ॥

त्वमक्षयो वह्निरचिन्त्यरूपः

समृद्धिमन् दुष्प्रसहोऽतितीव्रः ।

तवाव्ययं भीममशेषलोक-

-संवर्धकं हन्त्यथवातिवीर्यम् ॥ ३७ ॥

त्वमुत्तमं तत्त्वमशेषसत्त्व-

-हृत्पुण्डरीकस्थमनन्तमीड्यम् ।

त्वया ततं विश्वमिदं चराचरं

हुताशनैको बहुधा त्वमत्र ॥ ३८ ॥

त्वमक्षयः सगिरिवना वसुन्धरा

नभः ससोमार्कमहर्दिवाखिलम् ।

महोदधेर्जठरगतश्च वाडवो

भवान्विभुः पिबति पयांसि पावक ॥ ३९ ॥

हुताशनस्त्वमिति सदाभिपूज्यसे

महाक्रतौ नियमपरैर्महर्षिभिः ।

अभिष्टुतः पिबसि च सोममध्वरे

वषट्कृतान्यपि च हवीषि भूतये ॥ ४० ॥

त्वं विप्रैः सततमिहेज्यसे फलार्थं

वेदाङ्गेष्वथ सकलेषु गीयसे त्वम् ।

त्वद्धेतोर्यजनपरायणा द्विजेन्द्रा

वेदाङ्गान्यधिगमयन्ति सर्वकाले ॥ ४१ ॥

त्वं ब्रह्मा यजनपरस्तथैव विष्णु-

-र्भूतेशः सुरपतिरर्यमा जलेशः ।

सूर्येन्दू सकलसुरासुराश्च हव्यैः

सन्तोष्याऽभिमतफलान्यथाप्नुवन्ति ॥ ४२ ॥

अर्चिभिः परममहोपघातदुष्टं

संस्पृष्टं तव शुचि जायते समस्तम् ।

स्नानानां परममतीव भस्मना सत्

सन्ध्यायां मुनिभिरतीव सेव्यसे तत् ॥ ४३ ॥

तत्कृत्वा त्रिदिवमवाप्नुवन्ति लोकाः ।

सद्भक्त्या सुखनियताः समूहगतिम् ॥ ४४ ॥

प्रसीद वह्ने शुचिनामधेय

प्रसीद वायो विमलातिदीप्ते ।

प्रसीद मे पावक वैद्युताभ

प्रसीद हव्याशन पाहि मां त्वम् ॥ ४५ ॥

यत्ते वह्ने शिवं रूपं ये च ते सप्त हेतयः ।

तैः पाहि न स्तुतो देव पिता पुत्रमिवात्मजम् ॥ ४६ ॥

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे भौत्यमन्वन्तरे षण्णवतितमोऽध्याये शान्ति प्रोक्त अग्नि स्तोत्रम् ॥